Χθες το βράδυ επέστρεψα αρκετά αργά στο σπίτι. Η περιήγηση στο διαδίκτυο είναι αυτοματοποιημένη διαδικασία και η συντροφιά ενός τσαγιού πολύτιμη στο κρύο. Κάποιες φορές, μέσα από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ξεπροβάλλουν εικόνες που δεν κάνουν θόρυβο, αλλά μένουν. Εικόνες που δικαιώνουν τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Ένα τέτοιο βίντεο ήταν το χθεσινό του Βαγγέλη Λουκίσσα στον Περίγυρο της Κινηματογραφικής Λέσχης. Μια απλή, αλλά πολύ σπουδαία πράξη. Πορτοκάλια προσφερόμενα στο Δημοτικό Σχολείο της Χώρας, παιδιά να καλούνται να κόψουν φρούτα από τα δέντρα, να αγγίξουν τη γη, να μάθουν χωρίς έδρανα και πίνακες. Ένα μάθημα διατροφής αλλά και ζωής που δεν μπορεί να διδαχθεί σε δεκάδες ώρες μέσα σε μια αίθουσα.
Αυτές οι στιγμές δεν είναι μεμονωμένες. Είναι κομμάτια ενός ψηφιδωτού που συνθέτει την καθημερινή, αθόρυβη Άνδρο. Πριν από λίγες μέρες ο Φιλανθρωπικός Σύλλογος Αποικίων έκοβε την πίτα του με μεγάλη συμμετοχή. Σεμνά, χωρίς τυμπανοκρουσίες, αλλά με ουσιαστική παρουσία δίπλα στον συνάνθρωπο, εκεί όπου η ανάγκη δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά πρόσωπο.
Στις αρχές του μήνα, μια δημόσια εκδήλωση για την υγεία συγκέντρωσε πολίτες και υπογραφές. Όχι για να καταγραφεί απλώς ένα αίτημα, αλλά για να εκφραστεί μια συλλογική αγωνία και μια κοινή ευθύνη.
Και πάλι, στον Περίγυρο του Βαγγέλη Λουκίσσα, είδα το βίντεο από την πίτα του Συλλόγου Αιμοδοτών Άνδρου. Δεν ήμουν παρών, αλλά η εικόνα αρκούσε. Ανακοινώσεις σημαντικών δράσεων, όπως μαστογραφίες, χαμόγελα, μια κοινότητα που ξέρει ότι η προσφορά δεν σταματά ποτέ.
Ο ΣΕΔΑ, πάντα έτοιμος, με γνώσεις και πανταχού παρών αμέσως μόλις προκύψει κάποιο πρόβλημα, πολλές φορές με αυτοθυσία.
Όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Όπως εύστοχα λέγεται, οι τόποι δεν κρατιούνται από τα κτίρια ούτε από τους νόμους. Κρατιούνται από τους ανθρώπους τους. Από εκείνους που, όταν κάτι λείπει, δεν σηκώνουν απλώς τους ώμους. Από συλλόγους και εθελοντές που μεταφράζουν την ανάγκη σε πράξη.
Στην Άνδρο, αυτό φαίνεται παντού. Στον πολιτισμό, στη γαστρονομία, στην πεζοπορία, στον αθλητισμό, στην κοινωνική φροντίδα, με αιμοδότες, φιλανθρωπικούς και φιλοζωικούς συλλόγους και δράσεις υγείας.
Ιδιαίτερη θέση σε αυτό το τοπίο έχει η φιλοζωία. Η πρόσφατη δράση της Greek Animal Rescue στην Άνδρο δεν μίλησε απλώς με αριθμούς, αλλά με ουσία. Μέσα σε οκτώ μήνες, χρηματοδοτήθηκαν στειρώσεις για εκατοντάδες γάτες και δεκάδες σκυλιά. Όμως το σημαντικότερο δεν ήταν το μέγεθος του προγράμματος, αλλά το γιατί πέτυχε. Πέτυχε γιατί υπήρχε έδαφος, μια οργανωμένη, έμπειρη και αφοσιωμένη τοπική φιλοζωική κοινότητα. Το Φιλοζωικό Σωματείο Άνδρου, με εθελοντές παρόντες κάθε μέρα, σε κάθε γειτονιά, απέδειξε ότι η φροντίδα είναι πράξη πολιτισμού.
Καθοριστική είναι και η στάση του Δήμου. Όχι ως μακρινού θεατή, αλλά ως συνοδοιπόρου. Όταν η τοπική αυτοδιοίκηση στέκεται κοντά, όταν συνεργάζεται με συλλόγους και εθελοντές, το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται. Δεν αντικαθίσταται το κράτος, ούτε ζητείται αυτό. Απλώς καλύπτεται το κενό του χρόνου. Γιατί η ανάγκη δεν περιμένει, και η ζωή δεν συγχρονίζεται πάντα με τη γραφειοκρατία.
Σε μικρές κοινωνίες, όλα είναι πιο καθαρά. Ξέρεις ποιος δίνει, ποιος είναι παρών, ποιος στηρίζει χωρίς να φαίνεται. Και εκεί διαμορφώνεται μια σιωπηλή αλλά ισχυρή κοινωνική συνοχή. Από δίπλα προς δίπλα. Από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάθε μονάδα αίματος, κάθε δωρεά, κάθε εκπαιδευτική, πολιτιστική ή αθλητική δράση είναι μια ήσυχη δήλωση ότι είμαστε εδώ, δεν εγκαταλείπουμε.
Το βροχερό πρωινό με βρήκε με θέα το Νειμποριό, καφέ, μια κουταλιά μέλι και χυμό από πορτοκάλια της ανδριώτικης γης που μου έφερε φίλος μέχρι την πόρτα του σπιτιού. Και κυρίως με τη σκέψη, ξαναδιαβάζοντας το κείμενο που είχα γράψει τη νύχτα, ότι ο εθελοντισμός στην Άνδρο δεν είναι σύνθημα. Είναι τρόπος ζωής. Είναι ο χυμός που κρατά ζωντανό το σώμα της κοινωνίας. Και όσο αυτός ο χυμός ρέει, ο τόπος δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη. Είναι ζωντανός οργανισμός.
Γιάννης Βαθυάς