Ήταν λίγο προτού το σκοτάδι πάρει τη σειρά από το φως όταν έφτασα στον Φελλό, περίπου μια ώρα δρόμος από τη Χώρα. Χειμωνιά. Κρύο, αέρας, ψιλόβροχο. Όχι. Ούτε σκοτάδι, ούτε κρύο, ούτε αέρας, ούτε ψιλόβροχο. Φως, πνευματικό φως. Ζεστασιά, ανθρώπινη ζεστασιά. Άνεμος, ελπίδας άνεμος. Σταγόνες, συγκίνησης σταγόνες. Σαν να είχε ήδη προηγηθεί μέσα μας εκείνο το χαίρε που κάποτε ακούστηκε σ’ έναν ταπεινό οίκο της Ναζαρέτ και άλλαξε την τροχιά του κόσμου.
Η βραδιά έμοιαζε να μην υπακούει στους νόμους της φύσης αλλά σε έναν άλλο, μυστικό ρυθμό. Εκείνον που συνοδεύει κάθε φορά που η γη ακουμπά, έστω για λίγο, τον ουρανό. Και τούτη η σύναξη, στην Ευαγγελίστρια, στον Φελλό, έμοιαζε να είναι μια τέτοια στιγμή. Μια μικρή επανάληψη του μεγάλου μυστηρίου του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όχι ως ανάμνηση αλλά ως βίωμα.
Παρουσία πλήθους ιερέων από κάθε γωνιά της Άνδρου, προεξάρχοντος του ηγούμενου της Μονής Παναχράντου, πατρός Ευδόκιμου. Πλήθους πιστών που αψήφησε τις καιρικές συνθήκες, ή μάλλον, τις υπερέβη. Γιατί όταν ο άνθρωπος πορεύεται προς το φως, δεν μετρά τα εμπόδια αλλά την απόσταση από την καρδιά του μέχρι το νόημα. Παρούσα η δημοτική αρχή και μέλη της αντιπολίτευσης, όλοι με κατάνυξη, όλοι ίσοι μέσα σε εκείνη τη σιωπηλή συμφωνία που γεννά η κοινή αναζήτηση.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα στα πρόσωπα, στις ευχές, στα βλέμματα, ένιωθες ότι ο Ευαγγελισμός είναι μια διαρκής πρόσκληση. Ένα άγγελμα που επαναλαμβάνεται σε κάθε άνθρωπο. Να δεχτεί μέσα του το φως, να γίνει χώρος παρουσίας, να πει το δικό του γένοιτό μοι. Όχι με λόγια μεγάλα, αλλά με τη σιωπηλή συγκατάθεση της ψυχής.
Βαθιά πνευματικός ο λόγος του πατρός Ηλία, σαν να άνοιγε δρόμους μέσα στη σκέψη και να φώτιζε σκοτεινά σημεία της ύπαρξης. Συγκινητικός ο λόγος του πατρός Παναγιώτη, ο οποίος διακονεί τον λόγο του Θεού στην περιοχή επί 23 έτη, λόγος που δεν ακουγόταν μόνο, αλλά γινόταν βίωμα. Γιατί η αλήθεια, όταν ειπωθεί από καρδιά που έχει δοκιμαστεί, δεν χρειάζεται στολίδια. Αρκεί να ειπωθεί.
Άφθονα, πεντανόστιμα κεράσματα, όχι μόνο ως τυπική φιλοξενία, αλλά ως προέκταση της αγάπης. Προσφορά ιδιωτών, δοσμένη από εξίσου ευγενικά χέρια και χαμογελαστά πρόσωπα. Και εκεί καταλαβαίνεις πως η θεολογία, όσο κι αν υψώνεται σε έννοιες, τελικά επιστρέφει στην απλότητα της πράξης. Στο να μοιράζεσαι. Στο να προσφέρεις. Στο να είσαι παρών.
Γιατί αυτό είναι, ίσως, το πιο βαθύ νόημα του Ευαγγελισμού, η συνάντηση. Του θείου με το ανθρώπινο. Του άπειρου με το πεπερασμένο. Και αυτή η συνάντηση δεν γίνεται σε θρόνους και μεγαλεία, αλλά σε ταπεινά ναι. Σε μικρές καθημερινές συγκαταθέσεις. Σε ανθρώπους που επιλέγουν να κρατήσουν μέσα τους χώρο για το φως.
Στο τέλος, ο πατήρ Παναγιώτης με ευχαρίστησε προσωπικά για το φωτογραφικό υλικό. Και μέσα σε αυτή τη μικρή, ανθρώπινη στιγμή, κρύφτηκε κάτι πολύ μεγαλύτερο. Τις φωτογραφίες, είπε, δεν τις έχουμε για τα πρόσωπά μας, αλλά είναι τεκμήρια και μια διαθήκη για τις επόμενες γενιές. Πάτερ Παναγιώτη, να μου επιτρέψεις να σε ευχαριστήσω εγώ. Για εκείνο ακριβώς το σημείο. Γιατί μου θύμισες ότι η μνήμη δεν είναι απλώς καταγραφή, είναι ευθύνη. Ότι ό,τι ζούμε σήμερα, γίνεται σιωπηλά παρακαταθήκη για όσους έρθουν. Και πως το φως που δεχόμαστε, οφείλουμε να το διασώσουμε.
Έχω αποφύγει να αναφερθώ στο θέμα πολλές φορές. Ίσως γιατί κάποιες αλήθειες ωριμάζουν μέσα μας προτού ειπωθούν. Μα τούτη τη στιγμή, που νιώθω ιερή, καθώς ξημερώνει η θρησκευτική και εθνική μας εορτή, θέλω να πω κάτι απλό: Στην Άνδρο δεν ζω μόνο. Την Άνδρο τη ζω. Τη ζω μέσα από τις στιγμές της. Μέσα από τους ανθρώπους της. Μέσα από τις σιωπές και τις φωνές της. Και οι φωτογραφίες είναι ένα από τα συστατικά αυτής της ζωής. Όχι ως εικόνες, αλλά ως μαρτυρίες. Ως μικρά δείγματα καθημερινότητας, που αφηγούνται ότι το φως περνά από εδώ.
Ο Ευαγγελισμός δεν τελείωσε. Συνεχίζεται. Σε κάθε τόπο. Σε κάθε καρδιά που τολμά να πει ναι. Σε κάθε στιγμή που το σκοτάδι υποχωρεί, όχι γιατί εξαφανίζεται, αλλά γιατί κάποιος ανάβει φως. Και απόψε στον Φελλό, αυτό το πνευματικό φως ήταν δυνατό. Όχι ως ιδέα. Αλλά ως εμπειρία τεκμηριωμένη.
Χρόνια πολλά.
Γιάννης Βαθυάς