Ο φετινός χειμώνας δεν χαρίστηκε. Έδειξε από νωρίς το σκληρό πρόσωπό του σε όλη τη χώρα, αφήνοντας πίσω του πληγές μικρές και μεγάλες, άλλες ορατές και άλλες σιωπηλές, που παίρνουν τη σειρά τους για να επουλωθούν. Η Άνδρος δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Ανάμεσα στα σημεία που δοκιμάστηκαν, τα Γυάλια κουβαλούν ακόμα τη μνήμη της σφοδρής σοροκάδας της 15ης Φεβρουαρίου, όταν η θάλασσα και ο άνεμος ένωσαν τις δυνάμεις τους και άφησαν πίσω τους ζημιές. Εκεί, η άμεση παρέμβαση του δήμου απέδειξε πως όταν υπάρχει δυναμική, τα προβλήματα παύουν να είναι αδιέξοδα. Οι εργασίες προχώρησαν γρήγορα και, σχεδόν αθόρυβα, φτάνουν τώρα στο τέλος τους.

Η εβδομάδα που μόλις τελείωσε έφερε μαζί της μια νέα κακοκαιρία. Όχι τόσο επιθετική όσο εκείνη του Φεβρουαρίου, αλλά αρκετή για να θυμίσει πως τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Τα προβλήματα που προέκυψαν δεν ήταν μεγάλης κλίμακας, όμως ήταν υπαρκτά. Και όπως συμβαίνει συχνά, η σημασία δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος της ζημιάς, αλλά στην ταχύτητα και τον τρόπο αντιμετώπισής της. Ο δήμος, η υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας και το επαρχείο κινήθηκαν άμεσα, σχεδόν αντανακλαστικά, σαν ένας οργανισμός που έχει μάθει να λειτουργεί συντονισμένα όταν οι συνθήκες το απαιτούν.

Ένα από τα σημεία που χρειάστηκαν παρέμβαση ήταν η αρχή του μονοπατιού 8, πάλι στα Γυάλια. Ένα μονοπάτι που για πολλούς είναι συνώνυμο της φύσης, της ηρεμίας και της απόδρασης. Όμως σήμερα το πρωί, οι συνθήκες δεν ήταν τόσο ειδυλλιακές. Από νωρίς, προτού καλά καλά ξυπνήσει ο τόπος, είχε ξεκινήσει μια διαφορετική δραστηριότητα. Ο υπεύθυνος της Πολιτικής Προστασίας, ο αντιδήμαρχος και ο πρόεδρος του χωριού βρέθηκαν στο σημείο και, με απόλυτο συντονισμό, έβαλαν μπροστά.

Ένας τεράστιος ευκάλυπτος, γερμένος επικίνδυνα, απειλούσε να μετατραπεί από στοιχείο του τοπίου σε πηγή κινδύνου. Δεν υπήρχε περιθώριο για αναμονή. Η κοπή του ήταν επιβεβλημένη. Και αυτή ακριβώς η λέξη, υποχρέωση, περιγράφει καλύτερα από κάθε άλλη αυτό που συνέβη. Γιατί δεν επρόκειτο για κάτι ηρωικό, αλλά για κάτι βαθιά ουσιαστικό, την ανάληψη ευθύνης.

Μέσα σε αυτή τη σκηνή που θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς μια τεχνική παρέμβαση, υπήρχε κάτι που την έκανε να ξεχωρίζει. Η παρουσία των εθελοντών. Η παρουσία του ΣΕΔΑ. Εκείνων των ανθρώπων που δεν περιμένουν να τους ζητηθεί, αλλά εμφανίζονται εκεί όπου υπάρχει ανάγκη, συχνά προτού καν διατυπωθεί.

Όταν έφτασα, η εικόνα ήταν σχεδόν κινηματογραφική. Ο ουρανός μουντός, έτοιμος να ανοίξει ανά πάσα στιγμή. Μια βαριά σιωπή πλανιόταν στον αέρα, σαν προειδοποίηση. Κι όμως, η θάλασσα, λίγα μέτρα πιο πέρα, παρέμενε γαλήνια, σχεδόν αδιάφορη για όσα συνέβαιναν στη στεριά. Στη λίμνη, οι κέφαλοι κινούνταν στον δικό τους ρυθμό, σαν να ανήκαν σε έναν άλλο κόσμο, όπου ο χρόνος κυλά διαφορετικά.

Και πάνω στον ευκάλυπτο, ο Νίκος.

Σκαρφαλωμένος με μια άνεση που θύμιζε περισσότερο έφηβο παρά καθηγητή. Με προσοχή, μεθοδικότητα και απόλυτη προσήλωση, έκοβε τα κλαδιά, τηρώντας όλα τα μέτρα ασφαλείας. Δεν υπήρχε τίποτα το επιδεικτικό στην κίνησή του. Μόνο συγκέντρωση και μια ήσυχη αποφασιστικότητα.

Όταν κατέβηκε, είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε για λίγο. Τα λόγια του ήταν απλά, σχεδόν αυτονόητα, κι όμως είχαν βάρος. Μίλησε για τον εθελοντισμό, για την κοινωνική προσφορά, όχι σαν έννοιες αφηρημένες, αλλά σαν προσωπική ανάγκη. Αυτό μου δίνει ψυχική ανάταση, είπε. Και το εννοούσε.

Εκείνη τη στιγμή έγινε ξεκάθαρο πως το σημαντικότερο μάθημα που δίνει αυτός ο άνθρωπος δεν βρίσκεται μέσα σε μια σχολική αίθουσα. Δεν περιορίζεται σε βιβλία και πίνακες. Δίνεται εκεί έξω, στο πεδίο, εκεί όπου οι λέξεις μετατρέπονται σε πράξη. Εκεί όπου η θεωρία δοκιμάζεται και αποκτά νόημα.

Το μονοπάτι 8 σήμερα το πρωί δεν ήταν χώρος περιπάτου. Ήταν ένα σημείο συνάντησης ευθύνης, συνεργασίας και προσφοράς. Ήταν μια μικρή υπενθύμιση πως οι κοινωνίες δεν στέκονται όρθιες μόνο χάρη σε θεσμούς, αλλά χάρη σε ανθρώπους. Σε εκείνους που, χωρίς να το διαφημίζουν, βρίσκονται εκεί όταν χρειάζεται.

Το πιο ουσιαστικό στοιχείο δεν είναι ούτε η κακοκαιρία, ούτε οι ζημιές, ούτε καν η αποκατάστασή τους. Αλλά η σιωπηλή δύναμη της συμμετοχής. Εκείνη που δεν κάνει θόρυβο, αλλά αφήνει αποτύπωμα. Στα μονοπάτια συμβαίνουν όμορφα πράγματα. Εκεί που δεν πας μόνο για να περπατήσεις, αλλά για να καταλάβεις.

Γιάννης Βαθυάς