Η μέρα άρχισε πολύ νωρίς το πρωί, με εμφανή τα ίχνη της προηγούμενης βροχής. Η γη ανέδιδε εκείνη τη γνώριμη, σχεδόν παρηγορητική μυρωδιά του βρεγμένου χώματος, και ο ουρανός, καθαρός πια, έμοιαζε να υπόσχεται κάτι διαφορετικό. Το δρομολόγιο προς το γραφείο σήμερα είχε αλλάξει, είχε μια παράκαμψη. Από μέρες είχα συνεννοηθεί με τον πατέρα Φιλάρετο της Μονής Παναχράντου για μια ξενάγηση στην Πνευματική Εστία που δημιουργείται στα Λάμυρα, έναν χώρο που γεννιέται μέσα από την πρωτοβουλία της Εκκλησίας, ύστερα από τη δωρεά οικοπέδου από ιδιώτη.
Καθώς πλησίαζα, η φύση γύρω μου βρισκόταν σε πλήρη ανάπτυξη, σαν να ήταν άνοιξη κι όχι τέλη Ιανουαρίου. Μια παραξενιά του καιρού ίσως, ή απλώς μια υπενθύμιση ότι η ζωή δεν υπακούει πια στα ημερολόγια. Το νερό στο ποτάμι των Λαμύρων, που είχε αγιαστεί πρόσφατα, έρρεε άφθονο και κρυστάλλινο, με εκείνον τον ήχο που καθαρίζει το μυαλό προτού καν προλάβεις να σκεφτείς. Παντού, κυκλάμινα και σκυλάκια ξεπρόβαλλαν ντροπαλά αλλά επίμονα, ενώ τα οπωροφόρα δέντρα στέκονταν έμφορτα καρπών.
Το χωριό, σιωπηλό ακόμη εκείνη την ώρα, στολίζεται από τις όμορφες ξερολιθιές που το χαρακτηρίζουν. Ξερολιθιές δουλεμένες με μεράκι και γνώση, που δεν χωρίζουν απλώς χώρους, αλλά αφηγούνται ιστορίες. Τις συναντάς γύρω από την εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στα μονοπάτια, στα χωράφια, στις αυλές. Πέτρα πάνω στην πέτρα, χωρίς κονίαμα, δεμένες μόνο με υπομονή και σοφία, αποτελούν ένα ζωντανό στολίδι για ολόκληρο το χωριό και έναν σιωπηλό δεσμό με το παρελθόν.
Η διαδρομή προς την κορυφή είναι από μόνη της μια μικρή εμπειρία. Το τοπίο ανοίγει σταδιακά και, καθώς ανεβαίνεις, η θέα γίνεται ολοένα και πιο επιβλητική. Εκεί, σχεδόν απροσδόκητα, στέκει το κτίσμα. Ένα κτίσμα που με την πρώτη ματιά δείχνει απλό, ίσως ακόμη και λιτό. Όμως αυτή η απλότητα δεν είναι φτώχεια, είναι επιλογή. Είναι εκείνη η ήσυχη αρχιτεκτονική που δεν κραυγάζει, αλλά σέβεται τον τόπο και ενσωματώνεται στο περιβάλλον.
Μπαίνοντας μέσα, η αίσθηση αλλάζει. Φαίνεται αμέσως η υπέροχη δουλειά που έχει γίνει, η φροντίδα και η προετοιμασία για να φιλοξενηθούν δραστηριότητες όχι μόνο της Εκκλησίας, αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας. Πανέμορφα έπιπλα, κάποια από τα οποία έφερε ο ίδιος ο πατέρας Φιλάρετος από το πατρικό του, άλλα προσφορές και δωρεές ανθρώπων που πίστεψαν στο όραμα, συνθέτουν έναν χώρο ζεστό και φιλόξενο. Τίποτα δεν περισσεύει, τίποτα δεν λείπει. Κάθε αντικείμενο μοιάζει να έχει τη δική του ιστορία, τη δική του διαδρομή μέχρι να φτάσει εδώ.
Το έργο αυτό δεν είναι υπόθεση ενός ανθρώπου. Τη φροντίδα και την ευθύνη της δημιουργίας της Πνευματικής Εστίας έχει η εκκλησιαστική επιτροπή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Με διακριτικότητα, συνέπεια και συλλογικό πνεύμα, τα μέλη της επιτροπής εργάζονται ώστε ο χώρος αυτός να ολοκληρωθεί και να λειτουργήσει όπως του αξίζει, γνωρίζοντας ωστόσο πως για την πλήρη αποπεράτωσή του θα χρειαστεί και η συνέχιση της στήριξης και της προσφοράς από ανθρώπους που θέλουν να συμβάλουν σε κάτι κοινό και ουσιαστικό.
Ο πατέρας Φιλάρετος μιλά για την Πνευματική Εστία όχι με μεγάλα λόγια, αλλά με πράξεις, με μοναστική σεμνότητα και ταπεινότητα. Με τον τρόπο που δείχνει τις αίθουσες, που εξηγεί πώς ο χώρος αυτός φιλοδοξεί να φιλοξενεί εκδηλώσεις, συναντήσεις, μαθήματα και δράσεις. Ένας τόπος όπου η Εκκλησία και η τοπική κοινωνία συναντιούνται ουσιαστικά.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η μέριμνα για το μέλλον. Το κτίριο έχει σχεδιαστεί ώστε να διαθέτει ενεργειακή αυτονομία, με πάνελ στην οροφή του. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά για μια στάση ζωής. Σεβασμός προς το περιβάλλον, υπευθυνότητα και σκέψη για τις επόμενες γενιές.
Καθώς στεκόμουν έξω, είχα μια πολύ ενδιαφέρουσα συνομιλία με τον πατέρα Φιλάρετο. Μιλήσαμε για λέξεις. Καθημερινές αλλά δύσκολες λέξεις. Για το ευχαριστώ, τη συγνώμη, τη φιλία, την αγάπη. Το εκκλησιαστικό νόημα, το κοσμικό, τις μεγάλες αλήθειες της ζωής. Κοιτάζοντας, συγχρόνως, ξανά το τοπίο από ψηλά, με τις ξερολιθιές να αγκαλιάζουν το χωριό και το ποτάμι να κυλά αδιάκοπα, ένιωσα πως πράγματι κάτι ωραίο γίνεται στα Λάμυρα. Όχι μόνο γιατί χτίζεται ένα κτίριο, αλλά γιατί χτίζεται μια ιδέα συνεργασίας, προσφοράς και ελπίδας. Και αυτό, στις μέρες μας, είναι ίσως το πιο πολύτιμο οικοδόμημα απ’ όλα.
Γιάννης Βαθυάς