Υπάρχει μια ιδιότυπη αντίφαση που διαπερνά τον δημόσιο λόγο των ημερών. Εκείνοι που επαγγέλλονται την ενότητα, είναι εκείνοι καλλιεργούν τη διχόνοια. Εκείνοι που υψώνουν τη σημαία της ηθικής, δεν διστάζουν να εργαλειοποιούν την απαξίωση. Και κάπως έτσι, μέσα στο εύφορο τοπίο μιας Άνδρου που ιστορικά ανθεί μέσα από τη συλλογικότητα και τη δημιουργική σύμπνοια, επιχειρείται η σπορά ζιζανίων. Όχι τυχαία, ούτε αφελώς.
Αναφορικά με τον χαρακτηρισμό έμμισθος σύμβουλος, θα περίμενε κανείς περισσότερη πρωτοτυπία και λιγότερη εμμονή σε έναν όρο που, πέρα από την προφανή του διάσταση, επιχειρεί να υπονοήσει κάτι που δεν υφίσταται. Ναι, είμαι αυτός που αποκαλείται έτσι. Και δεν με απασχολεί ο χαρακτηρισμός. Διότι, χωρίς ίχνος απολογίας, εργάζομαι δεκαέξι ώρες την ημέρα. Οι επιθέσεις που έχω δεχθεί από την πρώτη ημέρα παρουσίας μου στο νησί, δεν συνιστούν ούτε έκπληξη ούτε βάρος. Προέρχονται από μια μειονότητα που επιλέγει να φωνάζει δυνατότερα από όσο της αναλογεί. Η πλειονότητα των Ανδριωτών, αντιθέτως, επέλεξε να με αγκαλιάσει, με δέχθηκε, με κάνει παρέα, με ακούει, με διαβάζει.
Αυτό που με ενοχλεί δεν είναι η προσωπική επίθεση. Είναι η αποστροφή της αλήθειας. Είναι η επίκληση της ενότητας από ανθρώπους που έχουν οικοδομήσει πολιτική ταυτότητα πάνω στη διχαστική ρητορική. Είναι η οικειοποίηση εννοιών όπως κοινωνία των πολιτών από εκείνους που συστηματικά αρνούνται να συνδιαλλαγούν με τους θεσμούς, που απέχουν όταν δεν τους εξυπηρετεί η δημοσιότητα και που, όταν παρίστανται, επιλέγουν τη διαρκή ένταση, το λευκό, το όχι, το παρών, την αποχή, μια μόνιμη άρνηση.
Και καθώς γίνεται λόγος για στοχοποιήσεις, ας αποσαφηνίσουμε τι σημαίνει πραγματικά ο όρος. Στοχοποίηση δεν είναι η διαφωνία ούτε ο αντίλογος. Στοχοποίηση είναι όταν δείχνεις με κάθε δυνατό τρόπο, με επιμονή και ένταση, πρόσωπα, επιχειρώντας να τα μετατρέψεις σε αποδιοπομπαίους τράγους. Και εδώ, οφείλω να ομολογήσω κάτι. Στη φωτογραφία όπου εμφανιζόμαστε δαχτυλοδεικτούμενοι με τον Δήμαρχο, έχουμε, πράγματι, και οι δύο ένα εξαιρετικά ωραίο χαμόγελο. Ίσως γιατί, σε αντίθεση με άλλους, δεν φοβόμαστε ούτε την εικόνα ούτε την ουσία.
Δεν είναι ενότητα η άρνηση συμμετοχής, ούτε η συστηματική υπονόμευση κάθε προσπάθειας. Όταν ένα κλειστό γήπεδο βαφτίζεται μινιατούρα, όταν μια ανακατασκευή υποβαθμίζεται σε ένα βάψιμο, όταν ακόμη και η μεγάλη γιορτή του νησιού γίνεται αντικείμενο μικροπολιτικής, τότε δεν μιλάμε για κριτική. Μιλάμε για εμμονική αποδόμηση. Και η αποδόμηση αυτή δεν πλήττει μόνο πρόσωπα ή θεσμούς. Πλήττει την ίδια την εικόνα της Άνδρου, τη συλλογική της αυτοπεποίθηση.
Είναι δε ιδιαιτέρως ενδιαφέρον το πώς επιχειρείται η κομματική υπεράσπιση πρωτοβουλιών που οι ίδιες διακηρύσσουν την υπερπαραταξιακή τους φύση. Η αντίφαση είναι κραυγαλέα. Από τη μία μόλις χθες η επίκληση της ανεξαρτησίας, από την άλλη η εργαλειοποίηση για μικροκομματικά οφέλη. Και κάπου εκεί, η ουσία χάνεται μέσα στον θόρυβο.
Σε αντίθεση με αυτή τη λογική, στα δεκάδες κείμενα που έχω δημοσιεύσει, δεν θα βρει κανείς ούτε ίχνος μισαλλοδοξίας. Θα βρει, όμως, έναν σταθερό άξονα. Τη θετικότητα, την προτροπή σε ενωτικές πρωτοβουλίες, την πίστη ότι ο τόπος προχωρά μόνο όταν οι δυνάμεις του συγκλίνουν. Όχι όταν αλληλοεξοντώνονται στον δημόσιο λόγο.
Η Άνδρος δεν είναι πεδίο προσωπικών εμμονών. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, με ανθρώπους που δημιουργούν, που αγωνιούν, που διεκδικούν. Δεν χρειάζεται αυτόκλητους τιμητές ούτε επαγγελματίες επικριτές. Χρειάζεται συνεργασίες, σύνθεση, διάλογο. Χρειάζεται τη δύναμη της διαφωνίας, όχι την τοξικότητα της σύγκρουσης.
Και ας ειπωθεί καθαρά, χωρίς περιστροφές. Δεν μπορούν να μιλούν για τοξικότητα οι καλλιεργητές της. Δεν μπορούν να μιλούν για ενότητα οι εχθροί της. Και ας το εμπεδώσουν όσοι επιλέγουν τον εύκολο δρόμο της καταγγελίας. Όπου υπάρχει λόγος, θα υπάρχει και αντίλογος. Όχι για να διχάζει, αλλά για να φωτίζει. Όχι για να καταστρέφει, αλλά για να χτίζει.
Διότι, εν τέλει, η Άνδρος δεν φοβάται τις διαφωνίες. Φοβάται μόνο τη σιωπή της λογικής. Φοβάται την κυριαρχία της μικρότητας. Και γι αυτό την έχει και θα την έχει στο περιθώριο.
Γιάννης Βαθυάς