Ο αρνητισμός διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος της κθημερινότητας και της συμπεριφοράς μας. Σε όλα τα επίπεδα, με κάθε δυνατό μέσο. Στην πολιτική είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής. Κυριαρχεί με τρόπο εύγλωττα απλουστευτικό, ισοπεδώνοντας αξίες και κάθε θετική προοπτική.
Ακόμα χειρότερα στην ειδησεογραφία, είναι το βασικό καύσιμο. Οι ειδήσεις δεν διαμορφώνονται με κριτήριο την ουσία, αλλά το σοκ. Όσο πιο μαύρη η εικόνα, όσο πιο δραματικός ο τίτλος, τόσο περισσότερα τα «κλικ», ειδικά σε τούτα τα χρόνια της παντοκαρατορίας του διαδικτύου.
Η καταστροφολογία έχει γίνει στρατηγική. Ο θυμός και η οργή μεταφράζονται σε αριθμούς επισκεψιμότητας, σε διαφημιστικά έσοδα, σε επιρροή.
Από τον πρώτο τίτλο μέχρι την τελευταία ανάλυση, η δημόσια σφαίρα βομβαρδίζεται από μια μόνιμη κρίση: «κατάρρευση», «σκάνδαλο», «προδοσία», «αδιέξοδο». Και όταν όλα αυτά προσωποποιούνται τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα, ακόμα πιο επικίνδυνα.
Δεν υπάρχει πρόοδος, δεν υπάρχει βελτίωση, δεν υπάρχει σύνθετη πραγματικότητα, μόνο αποτυχία και ευθύνη. Και όταν δεν υπάρχει κάποιο πραγματικό γεγονός, το αφήγημα επινοείται: η μεμονωμένη αστοχία γίνεται σύστημα, το μεμονωμένο λάθος βαφτίζεται στρατηγική.
Ο αρνητισμός πουλάει γιατί απλοποιεί. Δεν απαιτεί σκέψη, τεκμηρίωση ή πολιτική κρίση. Μόνο ένα αφήγημα που έχει τον «κακό» και τον «καλό», που συνήθως οδηγεί στην πλήρη απαξίωση των θεσμών, της πολιτικής, της ίδιας της Δημοκρατίας.
Κι όσο περισσότερο απαξιώνονται τα πάντα, τόσο ενισχύεται ο κυνισμός, η αποχή και η συνωμοσιολογία.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, όποιος τολμά να μιλήσει νηφάλια, να προτείνει ή να εξηγήσει, χάνεται. Δεν κάνει θόρυβο. Δεν προκαλεί φανατισμό. Και γι’ αυτό αγνοείται.
Ο αρνητισμός επιβιώνει γιατί εξυπηρετεί. Είναι το όπλο όσων δεν έχουν προτάσεις, μόνο επιθέσεις.
Η δημοκρατία, οι κοινωνίες, όμως, δεν αντέχουν επ’ άπειρον αυτή την αποδόμηση. Οταν ο αρνητισμός γίνει το μόνο φίλτρο μέσα από το οποίο βλέπουμε την κοινωνία, τότε παύουμε να βλέπουμε καθαρά. Και χάνουμε ό,τι προσπαθούμε υποτίθεται να διορθώσουμε. Και μαζί χάνουμε κάθε οπτιμιστική ματιά για το μέλλον.
Υπάρχει αντίλογος; Υπάρχει αντίδραση;
Υπάρχει και είναι το φως της γνώσης.
Γιάννης Βαθυάς