Στον πολιτικό βίο χρησιμοποιούνται συχνά εκφράσεις ή λέξεις που δημιουργούν απορία, ακριβώς κατά και για τη χρήση τους. «Το έργο ωρίμασε». Αυτή είναι η αγαπημένη μου έκφραση, γιατί αυτόματα σκέφτομαι, καλά, τα έργα κάποτε ωριμάζουν, οι άνθρωποι ωριμάζουν ποτέ; «Χρηματοδότηση από ίδιους πόρους». Για να μην πούμε πόσων ειδών συμβάσεις υπάρχουν.
Στη σημερινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου ετέθη, για πολλοστή φορά, το ερώτημα τι σημαίνει «αιγίδα» και τι σημαίνει «παραχωρώ αιγίδα». Μια λέξη που τη συναντάμε συχνά. Παρακολούθησα στο απώτερο παρελθόν ειδική εκπομπή για τη συγκεκριμένη λέξη, με τον Γιώργο Μπαμπινιώτη και τη Βίκυ Φλέσσα. Το εξήγησαν τότε αναλυτικά. Μετά την απορία που διατυπώθηκε σήμερα ένιωσα την ανάγκη να ανατρέξω στις πηγές, προς ενημέρωση όποιου πιθανόν έχει την ίδια απορία. Ας δούμε τι βρήκα.
Η λέξη «αιγίδα», λοιπόν, προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη αἰγίς (γενική: αἰγίδος), που αρχικά σήμαινε «δέρμα κατσίκας» (αἴξ = κατσίκα). Στην ελληνική μυθολογία, η αιγίδα ήταν το μαγικό ασπίδιο της θεάς Αθηνάς (ή σε κάποιες παραδόσεις του Δία), φτιαγμένο από το δέρμα της κατσίκας Αμάλθειας, το οποίο παρείχε απόλυτη προστασία και φόβιζε τους εχθρούς. Σταδιακά, η λέξη απέκτησε τη μεταφορική σημασία, δηλαδή κάτι που προσφέρει ισχυρή προστασία ή υποστήριξη.
Στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, όταν λέμε ότι κάτι γίνεται «υπό την αιγίδα» κάποιου, εννοούμε ότι τελεί υπό την προστασία, την υποστήριξη ή την επίσημη έγκριση ενός οργανισμού, φορέα ή προσώπου. Ένα παράδειγμα: «Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού». Δηλαδή το υπουργείο προσφέρει κύρος, πιθανώς χρηματοδότηση ή ηθική υποστήριξη, και «εγγυάται» με την παρουσία του.
Η φράση «παραχωρώ αιγίδα» σημαίνει ότι ένας φορέας ή πρόσωπο επιτρέπει και αποδέχεται να προσφέρει την επίσημη υποστήριξή του σε μια εκδήλωση, δράση ή πρωτοβουλία. Συνήθως αυτή η παραχώρηση συνοδεύεται από γραπτή έγκριση, χρήση του λογότυπου του φορέα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υλική ή οργανωτική βοήθεια.
Η συμβολική δύναμη της αιγίδας προέρχεται από τον μύθο. Το ασπίδιο της Αθηνάς είχε το κεφάλι της Μέδουσας στο κέντρο και μπορούσε να παραλύσει τον εχθρό. Έτσι, η «αιγίδα» σήμαινε κάτι πανίσχυρο και απρόσβλητο. Όταν η έννοια πέρασε στη μεταφορική χρήση, η προστασία έγινε θεσμική και όχι πολεμική, από ασπίδα θεάς σε στήριξη θεσμών.
Στην καθημερινή ζωή, η «αιγίδα» συνδέεται κυρίως με πολιτιστικές εκδηλώσεις, φεστιβάλ, συνέδρια, καλλιτεχνικές δράσεις, αθλητικούς αγώνες, επιστημονικά συνέδρια και κοινωνικές πρωτοβουλίες.
Η παραχώρηση αιγίδας δεν σημαίνει απαραίτητα οικονομική ενίσχυση. Συχνά είναι συμβολική κίνηση που δείχνει ότι η δράση αναγνωρίζεται επίσημα, πληροί κάποια κριτήρια ποιότητας και δεν αντίκειται στις αξίες του φορέα που την παραχωρεί.
Η αιγίδα λειτουργεί ως σφραγίδα αξιοπιστίας. Προσελκύει κοινό, συνεργάτες και πιθανούς χρηματοδότες. Επιπλέον, η δημόσια αναγνώριση από έναν θεσμό προσδίδει κύρος και μπορεί να ανοίξει δρόμους για μελλοντικές συνεργασίες. Από την πλευρά του φορέα, η παραχώρηση αιγίδας δείχνει κοινωνική παρουσία, στήριξη στον πολιτισμό, την επιστήμη ή τον αθλητισμό, και ενισχύει το προφίλ του.
Σε έναν κόσμο όπου η εμπιστοσύνη και η αξιοπιστία είναι πολύτιμες, η αιγίδα συνεχίζει να λειτουργεί σαν σύγχρονη «ασπίδα», όχι από μέταλλο, αλλά από κύρος.
Γιάννης Βαθυάς