Είχα την πρόθεση να μην γράψω τούτες τις μέρες. Κάτι σαν μια …νηστεία των λέξεων. Η πραγματικότητα με ξεπέρασε. Πάλι. Στον ιερό χώρο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να αναπνέει πιο αργά και η μνήμη ακουμπά την αιωνιότητα, η Μικτή Χορωδία του Μουσικού Συλλόγου Άνδρου άνοιξε απόψε έναν διάλογο ανάμεσα στο ανθρώπινο και το θείο. Το Τροπάριο της Κασσιανής, βαθιά ριζωμένο στην πνευματική παράδοση, δεν ανήκει μόνο στη μουσική, ανήκει στην ψυχή. Και η χορωδία, με ευλάβεια και εσωτερικότητα, έγινε ο αγωγός αυτής της μυστικής επικοινωνίας.
Κάθε φωνή ξεχωριστή, κάθε μέλος μια μοναδική παρουσία και όλοι μαζί ένα σώμα αρμονικό. Σαν τα πολλά κύματα που σχηματίζουν μία θάλασσα, έτσι και οι φωνές ενώθηκαν σε μια ενότητα που ξεπερνά το άτομο. Δεν υπήρχε πρωταγωνιστής και κομπάρσος, υπήρχε συλλογικότητα. Και μέσα από αυτήν, αναδείχθηκε το βαθύτερο νόημα της τέχνης, η υπέρβαση του εγώ.
Η μουσική, όταν υπηρετείται με ήθος και επίγνωση, γίνεται κάτι περισσότερο από ήχος. Γίνεται πράξη αγάπης. Και τα μέλη της χορωδίας απέδειξαν πως η αληθινή έκφραση δεν είναι επίδειξη, αλλά προσφορά. Ο καθένας τους κουβαλά τη δική του ιστορία, τη δική του αγωνία, τη δική του χαρά. Όμως απόψε, όλα αυτά μετουσιώθηκαν σε μία κοινή ανάσα. Και αυτή η ανάσα έγινε προσευχή.
Το Τροπάριο της Κασσιανής μιλά για μετάνοια, για την ανθρώπινη αδυναμία, αλλά και για την ελπίδα της λύτρωσης. Είναι ένας καθρέφτης της ανθρώπινης ύπαρξης. Και η χορωδία στάθηκε απέναντί του με σεβασμό, χωρίς να το αλλοιώσει, χωρίς να το υποτάξει. Το υπηρέτησε. Και μέσα από αυτή την υπηρεσία, φανερώθηκε το αληθινό νόημα της τέχνης, η ταπεινότητα.
Στο κέντρο αυτής της εμπειρίας βρίσκεται η διδασκαλία και η διεύθυνση της Αμαλίας Τηνιακού. Η παρουσία της είναι εμψυχωτική. Δεν επιβάλλει, αλλά εμπνέει. Και αυτή η διάκριση είναι ουσιώδης. Διότι η τέχνη δεν ανθίζει υπό πίεση, ανθίζει μέσα στην ελευθερία και την εμπιστοσύνη καλλιεργώντας την ακρόαση, όχι μόνο του ήχου, αλλά και του άλλου. Η σχέση της με τη χορωδία μοιάζει με εκείνη του κηπουρού με τον κήπο του. Δεν δημιουργεί τα άνθη. Τα φροντίζει, τα προστατεύει, τα αφήνει να ανθίσουν με τον δικό τους ρυθμό. Και όταν αυτά ανθίζουν, το αποτέλεσμα είναι αληθινό. Η χορωδία απόψε δεν ακούστηκε μόνο αρμονική, αλλά και ειλικρινής.
Ο ιερός ναός είναι τόπος μνήμης, προσευχής και σιωπής. Και μέσα σε αυτή τη σιωπή, η μουσική αποκτά άλλο βάθος. Δεν καλείται να εντυπωσιάσει, αλλά να συνομιλήσει με το άρρητο. Και η χορωδία ανταποκρίθηκε σε αυτή την πρόκληση με λεπτότητα και σεβασμό. Η τέχνη, όταν συνδέεται με την πνευματικότητα, δεν γίνεται βαρύγδουπη, γίνεται ουσιαστική. Δεν υψώνει τοίχους, αλλά ανοίγει δρόμους. Και η σημερινή ερμηνεία ήταν ένας τέτοιος δρόμος. Από τον ήχο στη σιωπή, από τη σιωπή στη συνείδηση, και από εκεί στην ελπίδα.
Υπάρχει, λοιπόν, και ένας άλλος τρόπος ύπαρξης πιο αργός, πιο βαθύς, πιο αληθινός. Και η Μικτή Χορωδία του Μουσικού Συλλόγου Άνδρου μας το υπενθύμισε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο. Ζήσαμε μια εμπειρία. Μια συνάντηση. Ένα άγγιγμα του αόρατου. Αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα της τέχνης. Μας φέρνει, έστω και για λίγο, πιο κοντά σε αυτό που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε, αλλά μόνο να νιώσουμε.
Εκεί, στο υπερώον του ναού της Παναγίας στη Χώρα της Άνδρου συνετελέσθη απόψε κάτι μοναδικό. Η αόρατη φωνή υψώθηκε στους ουρανούς για να συναντήσει το αόρατο θείο και να γεμίσει τις ψυχές μας.
Γιάννης Βαθυάς