Υπάρχουν στιγμές που μοιάζουν να ανήκουν σε έναν άλλο χρόνο, σε ένα άλλο κόσμο, εκείνες οι στιγμές που η φύση μάς υπενθυμίζει ότι η καθημερινότητα δεν είναι μόνο βιασύνη και καθήκον, αλλά το ίδιο το θαύμα της ζωής. Ότι είμαστε πολύ μικροί, μπροστά στο σύμπαν, μπροστά στην αιωνιότητα. Το ηλιοβασίλεμα είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική από αυτές. Καθώς ο ήλιος μοιάζει να βυθίζεται στη θάλασσα, ο ουρανός γεμίζει αποχρώσεις που καμιά παλέτα ανθρώπου δεν θα μπορούσε να αποδώσει. Κι εμείς στεκόμαστε μαγεμένοι, σαν να βλέπουμε κάτι για πρώτη φορά, παρότι το βλέπουμε, το ζούμε συχνά, με όλες τις αισθήσεις σε ανάπτυξη.
Μια τέτοια στιγμή, μια υποδοχή της φύσης με περίμενε αργά το απόγευμα ανηφορίζοντας από το Γαύριο προς τη Χώρα, με την επιστροφή στην Άνδρο. Πάνω από το Μπατσί, σε κάθε σημείο του δρόμου που το επέτρεπε, αυτοκίνητα σταματημένα και άνθρωποι που το απολάμβαναν, που το φωτογράφιζαν, με τις σέλφι να αποκτούν αξία. Δεν αντιστάθηκα σταμάτησα σε ένα σημείο και έκανα το ίδιο, τη στιγμή που το πλοίο που με έφερε συνέχιζε, σαν συμπλήρωμα του τοπίου, το ταξίδι προς την Τήνο. Όπως το ίδιο έκανα πριν από λίγες ημέρες στα Μάρμαρα, στην Πλάκα της Μήλου. Όπως το ίδιο έκαναν άλλοι άνθρωποι στη Σαντορίνη και αλλού. Είναι αυτή η μοναδική μαγεία των Κυκλάδων με το ιδιαίτερο χρώμα. Και αλλού συμβαίνει αλλά οι Κυκλάδες…
Έψαξα να βρω πώς συμβαίνει αυτό το μικρό μεγάλο θαύμα. Το φως του ήλιου, λοιπόν, ταξιδεύει μέσα στην ατμόσφαιρα και, στην πορεία του, τα χρώματα χωρίζονται. Το μπλε και το πράσινο χάνονται στον δρόμο, σκορπίζονται μακριά. Μένουν το κόκκινο, το πορτοκαλί, το μωβ χρώματα βαθιά, γήινα, θερμά. Το φαινόμενο ονομάζεται σκέδαση. Εμείς όμως δεν το νιώθουμε σαν εξήγηση, αλλά σαν συγκίνηση. Γιατί αυτό που βλέπουν τα μάτια, η ψυχή το μεταφράζει σε χαρά.
Η χαρά αυτή δεν μοιάζει με την εκρηκτική ενέργεια της ανατολής, που λογικά είναι ένα νέο ξεκίνημα ελπιδοφόρο, σαν την πρωτοχρονιά. Η αυγή είναι ένα κάλεσμα. Μας σπρώχνει να σηκωθούμε, να δράσουμε, να ξεκινήσουμε. Το ηλιοβασίλεμα, αντίθετα, είναι πρόσκληση σε ηρεμία. Είναι η στιγμή που το φως δεν απαιτεί, αλλά χαρίζεται. Που η μέρα αφήνει πίσω της την κούραση και γίνεται γλυκιά υπόσχεση ξεκούρασης και χαράς. Η ανατολή μάς φέρνει προοπτική, η δύση μας προσφέρει αποδοχή.
Γι’ αυτό και το ηλιοβασίλεμα έχει κάτι από λύτρωση. Ο ήλιος χάνεται, κι όμως δεν μας γεμίζει φόβο. Αντίθετα, μας εμπνέει βεβαιότητα ότι θα επιστρέψει. Στον κύκλο αυτόν βρίσκουμε μια μυστική παρηγοριά, πως κάθε τέλος δεν είναι οριστικό, αλλά άνοιγμα σε κάτι νέο. Είναι μια καθημερινή υπενθύμιση ότι ακόμη και η πιο δύσκολη μέρα μπορεί να κλείσει με ομορφιά.
Πόσες φορές δεν έχουμε μείνει ακίνητοι, κοιτάζοντας έναν ουρανό που καίγεται από πορτοκαλί και χρυσό, νιώθοντας πως για λίγα λεπτά όλα μπαίνουν στη θέση τους; Εκείνη τη στιγμή δεν μετράνε οι λογαριασμοί, τα άγχη, οι προθεσμίες. Μετρά μόνο η απόδειξη ότι το σύμπαν έχει ρυθμό δικό του, ικανότερο από τον δικό μας. Κι εμείς, για λίγο, συγχρονιζόμαστε με αυτόν, ταξιδεύουμε με αυτόν. Κάποιες φορές με τον σύντροφό μας. Μην ντρέπεστε κι οι δήθεν σκληροί να ομολογήσετε ότι έστω μια φορά στη ζωή σας νιώσατε αδύναμοι και μεγαλειώδεις μαζί, εκείνη τη μία χρωματισμένη στιγμή.
Ίσως γι’ αυτό το ηλιοβασίλεμα μας συγκινεί περισσότερο από την ανατολή. Όχι επειδή είναι αντικειμενικά πιο όμορφο, αλλά επειδή μας βρίσκει παρόντες. Την αυγή συχνά την προσπερνάμε, μας βρίσκει στον ύπνο ή στη βιασύνη. Τη δύση όμως την ζούμε με μάτια ανοιχτά, κουρασμένοι αλλά διαθέσιμοι να αφεθούμε. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, η φύση μας αγγίζει πιο καθαρά.
Κάθε ηλιοβασίλεμα είναι κι ένα μυστήριο. Δεν υπάρχει ίδιο, γιατί ο αέρας, η υγρασία, η σκόνη, όλα παίζουν τον ρόλο τους στο πώς θα χρωματιστεί ο ουρανός. Όμως πέρα από τα φυσικά αίτια, υπάρχει πάντα το ίδιο αίσθημα, πως είμαστε μάρτυρες σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς. Κι αυτό το αίσθημα γεννά ταπεινότητα, συγκίνηση, χαρά. Το ηλιοβασίλεμα μάς μαγεύει γιατί μας υπενθυμίζει ότι η ομορφιά δεν χρειάζεται να είναι σπάνια για να είναι πολύτιμη. Αρκεί να είμαστε εκεί για να την αντικρίσουμε. Είναι η απόδειξη ότι κάθε τέλος μπορεί να κρύβει μέσα του μια υπόσχεση. Πως ακόμα και το σβήσιμο του φωτός μπορεί να είναι μια πράξη πληρότητας και όχι απώλειας.
Γιάννης Βαθυάς