Οι γάτες είναι παντού γύρω μου. Τις συναντώ σε κάθε πρωινή βόλτα στην Αγορά της Χώρας Άνδρου, άλλοτε σε ανάπαυση, άλλοτε με ένα ευθύ βλέμμα και πάντα να παρακολουθούν τους ανθρώπους σαν μικροί φιλόσοφοι της καθημερινότητας. Τις συναντώ και στο βλέμμα των ανθρώπων που έχουν γάτες στο σπίτι τους, ένα βλέμμα πιο ήρεμο, πιο βαθύ, σαν να κουβαλάει πως κάτι έμαθαν για τη ζωή παρατηρώντας ένα πλάσμα που δεν βιάζεται και δεν υποκρίνεται. Και τις συναντώ, τέλος, στην ακούραστη αγάπη του φιλοζωικού σωματείου.
Οι γάτες δεν είναι μόνο μέρος του τοπίου, είναι και καθρέφτης της κοινωνίας μας. Στην ανεξαρτησία τους βλέπεις την εσωτερική ελευθερία. Στην επιλεκτική τους τρυφερότητα, την άρνηση να χαρίζουν την εμπιστοσύνη τους σε όποιον φωνάζει δυνατότερα. Η γάτα δεν είναι ποτέ αυτό που θέλουμε, είναι αυτό που είναι. Δεν πείθεται, δεν χειραγωγείται, δεν συγκινείται από ψεύτικες υποσχέσεις. Ζει με τον τρόπο που της ταιριάζει.
Κι έπειτα, υπάρχει και το άλλο είδος …γατών εκείνοι οι άνθρωποι που νομίζουν πως είναι …γάτες με τη γνωστή ελληνική έννοια. Πονηροί, ευέλικτοι, πάντα έτοιμοι να γλιστρήσουν. Καμιά σχέση με τις αληθινές γάτες. Είναι σχεδόν ειρωνικό, όσο οι πραγματικές γάτες έχουν μια έμφυτη αξιοπρέπεια, οι πολιτικές γάτες, εκείνοι που κινούνται αδόκιμα, υπαινίσσονται, υπεκφεύγουν μοιάζουν περισσότερο με τον θόρυβο ενός άδειου κουτιού που κροταλίζει. Η γάτα του δρόμου θα σε κοιτάξει στα μάτια και θα σου πει την αλήθεια της με ένα νιαούρισμα. Ο άνθρωπος γάτα θα προτιμήσει το χαμόγελο που κρύβει πρόθεση.
Οι γάτες, αντιθέτως, έχουν μια εντιμότητα που λείπει συχνά από τον δημόσιο λόγο. Ζουν μέσα στη δική τους μικρή πολιτεία, όπου οι κανόνες δεν γράφονται σε προγράμματα αλλά σε κινήσεις. Μια ουρά που ψηλώνει για χαιρετισμό, μια θέση στην άκρη του δρόμου που σημαίνει εδώ ανήκω, ένα απαλό γουργούρισμα που δηλώνει συμφιλίωση. Αν κάτι έχουν να μας διδάξουν πολιτικά, είναι πως η εξουσία δεν ασκείται με φωνές, αλλά με παρουσία.
Οι γάτες μάς μαθαίνουν να ζούμε πιο αληθινά. Να παρατηρούμε προτού μιλήσουμε, να ακούμε προτού αντιδράσουμε, να διαλέγουμε με προσοχή σε ποιους δίνουμε την ενέργειά μας. Η γάτα δεν είναι ποτέ θύμα της βιασύνης. Ξέρει ότι η κίνηση που θα κάνει πρέπει να είναι η σωστή, όχι η γρήγορη. Ίσως γι’ αυτό τόσοι άνθρωποι τις αγαπούν, γιατί αντιπροσωπεύουν κάτι που η σύγχρονη ζωή δυσκολεύεται να κρατήσει, την αξιοπρέπεια της ηρεμίας.
Αν οι πολιτικοί είχαν λίγη από τη σοφία των πραγματικών γατών, ο δημόσιος λόγος θα ήταν λιγότερο θέατρο και περισσότερο ουσία. Θα υπήρχε λιγότερη φωνή και περισσότερη σιωπηλή παρατήρηση. Λιγότερη υπόσχεση και περισσότερη πράξη. Λιγότεροι …γάτοι και περισσότερες …γάτες.
Στο τέλος, οι γάτες που συναντώ κάθε πρωί στην Άνδρο μου θυμίζουν πως το ήθος δεν έχει να κάνει με λόγια αλλά με παρουσία. Κι αν κάτι αξίζει να μιμηθούμε από αυτές, δεν είναι η πονηριά που τους αποδίδει η γλώσσα μας, αλλά η ικανότητά τους να ζουν ειλικρινά μέσα στον κόσμο χωρίς να αφήνουν τον κόσμο να αλλοιώσει την αλήθεια τους.
Γιάννης Βαθυάς