Η σκέψη γεννήθηκε από μια σημαντική είδηση, την εκλογή ενός Έλληνα στην προεδρία του Eurogroup. Όχι ως πολιτική στάση, όχι ως αφορμή για συζητήσεις που χωρίζουν, αλλά ως αφορμή για μια ευρύτερη παρατήρηση. Μια από εκείνες τις στιγμές όπου η πραγματικότητα, χωρίς να το επιδιώξει, σου υπενθυμίζει κάτι βαθύτερο. Ότι οι άνθρωποι που προχωρούν, συνήθως δεν είναι αυτοί που μπαίνουν στις μικρότητες, αλλά αυτοί που κοιτάζουν μπροστά, εργάζονται με συνέπεια και ανοίγουν χώρο εκεί όπου δεν υπήρχε πέρασμα.
Η εκλογή του ήταν μια είδηση με διεθνή χροιά, όμως θα μπορούσε να ήταν το μετάλλιο ενός αθλητή, μια διεθνής διάκριση ενός καλλιτέχνη, μια αναγνώριση μιας ομάδας που πάλεψε για χρόνια προτού γίνει επιτυχημένη. Ο κόσμος γύρω μας γεμίζει παραδείγματα ανθρώπων που προχωρούν επειδή εστιάζουν, γιατί έχουν στόχο, όραμα, επαγγελματισμό και μια σχεδόν πεισματική επιμονή να βελτιωθούν.
Και ταυτόχρονα γεμίζει με άλλους που μένουν καθηλωμένοι επειδή καταναλώνουν τον χρόνο και την ενέργειά τους σε μικροπρέπεια, μιζέρια, κουτσομπολιό, ανούσιες αντιπαραθέσεις και μια διαρκή διάθεση να κοιτούν τι κάνει ο άλλος αντί να προχωρήσουν εκείνοι.
Σκεφτείτε τον ελληνικό αθλητισμό. Πόσες φορές δεν είδαμε αθλητές μας στο πρώτο σκαλί του βάθρου σε διεθνείς διοργανώσεις. Πόσες φορές δεν είδαμε ομάδες μας να πρωταγωνιστούν σε παγκόσμια πρωταθλήματα. Έλληνες ξεχωριστοί όχι επειδή μίλησαν περισσότερο, αλλά επειδή δούλεψαν περισσότερο. Δεν τους απασχόλησε ποιος είπε τι, ποιος κακολόγησε ποιον, ποιος έκανε μια μικρότητα για να κερδίσει εντύπωση. Έστρεψαν όλη τους την ύπαρξη προς τον στόχο. Τον πρωινό ιδρώτα, την επανάληψη, την προπόνηση που πονά, την επιμονή εκεί όπου άλλοι τα παρατάνε.
Το ίδιο και στην τέχνη. Πόσοι Έλληνες καλλιτέχνες δεν έχουν διακριθεί διεθνώς τα τελευταία χρόνια. Σκηνοθέτες, μουσικοί, χορευτές, δημιουργοί που ταξιδεύουν το έργο τους έξω από την Ελλάδα και το βλέπεις να φωτίζεται σε φεστιβάλ, σε σκηνές, σε διεθνή βραβεία. Οι παραστάσεις που κάποτε θεωρούνταν εσωστρεφείς και περιορισμένες, σήμερα συνδιαλέγονται με μεγάλες σκηνές παγκοσμίως. Έλληνες ηθοποιοί συμμετέχουν σε διεθνείς συμπαραγωγές, Έλληνες μουσικοί γεμίζουν αίθουσες στο εξωτερικό, Έλληνες σκηνοθέτες τιμώνται σε ακαδημίες, σε φεστιβάλ, σε ευρωπαϊκούς θεσμούς. Όχι επειδή απασχολήθηκαν με μικρότητες αλλά επειδή αγάπησαν τόσο πολύ το έργο τους ώστε δεν είχαν χρόνο γι’ αυτές.
Αντιθέτως, όσοι μένουν καθηλωμένοι στην προσμονή της μικρής νίκης, του μικρού πικρού σχολίου, της μικρής παρεξήγησης, της μικρής κακίας που ίσως δίνει στιγμιαία ικανοποίηση, μοιάζουν σαν να προσπαθούν να κερδίσουν σε μια εποχή που δεν παίζει πια στα μέτρα τους. Ο κόσμος σήμερα τρέχει με ταχύτητα που δεν χωράει την πολυτέλεια της μικροψυχίας. Οι εξελίξεις είναι τόσο γρήγορες, οι απαιτήσεις τόσο υψηλές, οι προκλήσεις τόσο σύνθετες, που το να εστιάζεις σε μικρότητες είναι σαν να κρατάς μια ομπρέλα στο χέρι ενώ γύρω χτίζεται ένας καινούριος κόσμος.
Κι όμως, παρά την ταχύτητα αυτή, παρά τα παραδείγματα που έχουμε, παραμένουμε συχνά εγκλωβισμένοι στη μικρή μας καθημερινότητα. Ξοδεύουμε ενέργεια για το ποιος είπε κάτι με λάθος ύφος, για μια μικρή αδικία, για μια κριτική που δεν άξιζε ούτε δέκα δευτερόλεπτα προσοχής. Μένουμε προσκολλημένοι σε αυτά που δεν μετράνε, αγνοώντας αυτά που μπορούν πραγματικά να μας αλλάξουν.
Και εδώ επιστρέφω στην αρχική αφορμή. Μια εκλογή σε μια διεθνή θέση ευθύνης δεν είναι το θέμα. Το θέμα είναι το μοτίβο που επαναλαμβάνεται. Σε όποιο πεδίο κι αν κοιτάξεις, οικονομία, αθλητισμό, τέχνη, επιστήμη, τεχνολογία, η επιτυχία δεν έρχεται από μικρότητες. Έρχεται από βλέμμα καθαρό, δουλειά ανελέητη, αγάπη για το αντικείμενο, προσήλωση σε κάτι που αξίζει.
Σε έναν κόσμο που τρέχει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, η επιλογή είναι απλή. Ή τρέχεις κι εσύ μαζί του προς κάπου ή μένεις πίσω κρατώντας μικρότητες που βαραίνουν περισσότερο από όσο νομίζεις. Οι άνθρωποι που αλλάζουν πράγματα, που πετυχαίνουν, που εμπνέουν, δεν έχουν απλώς ταλέντο. Έχουν πειθαρχία, ανθεκτικότητα, συνέπεια, μια βαθιά εσωτερική πυξίδα που τους δείχνει διαρκώς προς το ουσιαστικό. Κι αυτή η πυξίδα, από μόνη της, δεν χωράει ανούσιες έριδες.
Η ζωή είναι πολύ μεγάλη για να τη μικραίνουμε με μικρότητες και πολύ μικρή για να μην τη μεγαλώνουμε με στόχους.
Γιάννης Βαθυάς