Η μουσική παράσταση «Reinventing Tradition – Λύρα», που παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Χώρας Άνδρου ήταν μια σπάνια εμπειρία υψηλής αισθητικής, ένα μουσικό γεγονός που απέδειξε με τον πιο πειστικό τρόπο πως η παράδοση, όταν αντιμετωπίζεται με γνώση, σεβασμό και δημιουργικό θάρρος, μπορεί να αποκτήσει νέα ζωή και απροσδόκητο βάθος.
Ο Ηλίας Ζούτσος, δεξιοτέχνης της κρητικής λύρας, σολίστ κλασικού βιολιού και διδάκτωρ μουσικών σπουδών, παρουσίασε ένα έργο που υπερβαίνει τις συνήθεις κατηγοριοποιήσεις. Η λύρα, μακριά από στερεότυπες αναγνώσεις, λειτούργησε ως αφηγητής μιας πολυεθνικής και πολυπολιτισμικής ιστορίας. Έγινε φορέας μνήμης, συγκίνησης και διαλόγου. Ο Ζούτσος δεν αναπαράγει την παράδοση, τη μεταπλάθει, τη διαστέλλει και τη φέρνει στο παρόν, με τρόπο απολύτως σύγχρονο και ουσιαστικό.
Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του Σπύρου Λούκου στο πιάνο. Ο διάλογος λύρας και πιάνου, σπάνιος και ηχοχρωματικά συναρπαστικός, δεν λειτούργησε ως αντιπαράθεση αλλά ως βαθιά συνομιλία. Το πιάνο δεν συνοδεύει τη λύρα, συνδιαμορφώνει τον μουσικό λόγο, προσφέροντας αρμονικό βάθος και δραματουργική συνέχεια. Μαζί, οι δύο μουσικοί οικοδόμησαν έναν ηχητικό χώρο όπου η Ανατολή και η Δύση συναντιούνται χωρίς συγκρούσεις, αλλά με αμοιβαίο σεβασμό.
Το ρεπερτόριο της παράστασης λειτούργησε ως μουσικό ταξίδι μέσα στον χρόνο και στον χώρο. Από τη λόγια ευρωπαϊκή μουσική του Albinoni και του Satie, έως το πάθος και τη μελαγχολία του tango του Carlos Gardel. Από την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη μέχρι τις ακτές της Ιωνίας και, τελικά, την Κρήτη. Ιδιαίτερα συγκινητικός ήταν ο τρόπος με τον οποίο η μουσική μνήμη των προσφύγων ενσωματώθηκε οργανικά στη ροή της συναυλίας, χωρίς νοσταλγική υπερβολή ή συναισθηματικό εκβιασμό.
Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της βραδιάς ήταν η αβίαστη γεφύρωση της λόγιας και της λαϊκής τέχνης. Χωρίς θεωρητικές επεξηγήσεις ή αισθητικούς ορισμούς, η μουσική μίλησε από μόνη της. Το κοινό έγινε κοινωνός μιας εμπειρίας που το άγγιξε βαθιά και ουσιαστικά και ως αντίδωρο πρόσφερε το πολύ ζεστό του χειροκρότημα.
Σε μια εποχή όπου η περιφέρεια συχνά στερείται πρόσβασης σε ποιοτικά πολιτιστικά γεγονότα, η Α.Μ.Κ.Ε. Φεστιβάλ Άνδρου αποδεικνύει έμπρακτα ότι ο πολιτισμός δεν είναι προνόμιο των μεγάλων αστικών κέντρων. Με συνέπεια, όραμα και αισθητικό κριτήριο, συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός ζωντανού, σύγχρονου πολιτιστικού τοπίου στο νησί.
Η Άνδρος, άλλωστε, αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά τόπος που ξέρει να φιλοξενεί και να γεννά πολιτισμό. Ένα νησί με βαθιά ιστορική μνήμη, έντονη καλλιτεχνική παράδοση και κοινό που ανταποκρίνεται με σεβασμό και ενδιαφέρον σε απαιτητικές καλλιτεχνικές προτάσεις. Το Δημοτικό Θέατρο Χώρας Άνδρου λειτούργησε ως ιδανικός χώρος. Ζεστός, ανθρώπινος, ουσιαστικά ακουστικός, επιτρέποντας στη μουσική να αναπνεύσει και να φτάσει ανεμπόδιστα στο κοινό.
Η παράσταση «Reinventing Tradition – Λύρα» άφησε την αίσθηση ότι παρακολουθήσαμε κάτι περισσότερο από μια συναυλία. Ήταν μια καλλιτεχνική δήλωση για το πώς η παράδοση μπορεί να επανεφευρίσκεται χωρίς να προδίδεται. Για το πώς η μουσική μπορεί να λειτουργεί ως κοινός τόπος συνάντησης πολιτισμών, εποχών και ανθρώπων.
Σε μια εποχή ταχύτητας και επιφανειακής κατανάλωσης, τέτοιες βραδιές υπενθυμίζουν τη βαθύτερη λειτουργία της τέχνης. Να συγκινεί, να ενώνει και να μας καλεί σε ουσιαστική ακρόαση. Και γι’ αυτό, τόσο οι δημιουργοί όσο και οι άνθρωποι που μεριμνούν για τη φιλοξενία τέτοιων παραστάσεων στην Άνδρο, αξίζουν θερμά συγχαρητήρια. Και ακόμα πιο θερμά οι Ανδριώτες που ξέρουν να τιμούν τον πολιτισμό.
Γιάννης Βαθυάς