Ο ναός του Ταξιάρχη, ένα από τα σημαντικότερα Βυζαντινά μνημεία της Άνδρου ο οποίος χρονολογείται από το 1158, δεσπόζει στη Μεσσαριά όχι με επιβλητικότητα, αλλά με μια ήρεμη σταθερότητα που δύσκολα προσπερνά κανείς. Είναι από εκείνα τα κτίσματα που δεν χρειάζονται εξηγήσεις. Υπάρχουν και μόνο με την παρουσία τους ορίζουν τον χώρο και τον χρόνο. Γύρω του διαμορφώθηκε το χωριό, κοντά του οργανώθηκε η κοινωνική και πνευματική ζωή, και με το φως του πραγματοποιήθηκε και η φετινή κοπή της πίτας, μια εκδήλωση που απέκτησε νόημα ακριβώς επειδή δεν αποκόπηκε πνευματικά από αυτό το σημείο αναφοράς.
Ο Ταξιάρχης της Μεσσαριάς ανήκει σε εκείνους τους ναούς που κουβαλούν ιστορία σιωπηλή αλλά έντονη και διαρκή. Η αρχιτεκτονική του, λιτή και αυστηρή, μαρτυρά εποχές που το μέτρο και η αντοχή είχαν μεγαλύτερη σημασία από τον εντυπωσιασμό. Ο ναός στάθηκε όρθιος σε δύσκολα χρόνια, λειτουργώντας ως καταφύγιο πίστης αλλά και συνοχής για το χωριό. Η καρποφόρα γη τον στολίζει με άνθη πολύχρωμα και τους καρπούς των δένδρων, δόξα ζωής.
Με αυτό το ιστορικό βάθος ως φόντο, η κοπή της πίτας δεν εξελίχθηκε σε μια τυπική εθιμοτυπική πράξη. Απέκτησε χαρακτήρα συνάντησης ουσίας. Ο ναός έμοιαζε να φωτίζει τους ανθρώπους, όχι με τον φυσικό φωτισμό του χώρου, αλλά με το συμβολικό βάρος της παρουσίας του, άλλωστε το μαρτυρά και το όνομα του συλλόγου, Μεσσαριάς Κουμανής Ταξιάρχης. Ήταν σαν να υπενθύμιζε ότι η συλλογικότητα δεν είναι στιγμιαία, αλλά αποτέλεσμα μακράς συνέχειας.
Η Μεσσαριά, χωριό με έντονη αίσθηση τόπου, γνωρίζει καλά πώς να διατηρεί τις ισορροπίες της. Δεν επιδιώκει τις μεγάλες χειρονομίες, ούτε τις εύκολες εντυπώσεις. Αυτό φάνηκε και στην εκδήλωση. Η κοπή της πίτας οργανώθηκε με φροντίδα και απλότητα, χωρίς περιττά στοιχεία. Όλα κινήθηκαν γύρω από το ουσιώδες, την παρουσία, τον λόγο, τη συνάντηση.
Ο πρόεδρος και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου με σεμνότητα τίμησαν τον εφημέριο, τους ψάλτες και την εκκλησιαστική επιτροπή του χωριού, ενώ ο δήμαρχος προανήγγειλε τις απαιτούμενες επισκευές στο άλλο κόσμημα του χωριού, το Παρθεναγωγείο με τη συνδρομή και χορηγών. Κανείς δεν περίμενε το αυθόρμητο κέφι που θα ακολουθούσε μέχρι πολύ αργά, ενώ το γεγονός ότι το φλουρί έπεσε στον πρόεδρο θεωρείται τυχαίο…
Οι κάτοικοι και οι φίλοι του χωριού συγκεντρώθηκαν στο γεμάτο Παραπόρτι όχι για να παραστούν, αλλά για να συμμετάσχουν. Οι συζητήσεις δεν ήταν θορυβώδεις, αλλά ουσιαστικές. Υπήρχε ο χρόνος και ο χώρος για να ανταλλαγούν κουβέντες, αναμνήσεις και σκέψεις για το μέλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ναός του Ταξιάρχη λειτουργούσε ως νοητό κέντρο, σαν να κρατούσε το νήμα που ένωνε το παρελθόν με το παρόν.
Ιστορικά, ο Ταξιάρχης υπήρξε σημείο αναφοράς όχι μόνο θρησκευτικό αλλά και κοινωνικό. Σε εποχές που οι δομές ήταν περιορισμένες, ο ναός κάλυπτε ανάγκες πέρα από τη λατρεία. Εκεί λαμβάνονταν αποφάσεις, εκεί ανακοινώνονταν νέα, εκεί ενισχυόταν το αίσθημα ότι το χωριό αποτελεί ενιαίο σώμα. Αυτή η λειτουργία, έστω και με διαφορετικούς όρους, παραμένει ζωντανή.
Η αποψινή κοπή της πίτας, δεν ήταν απλώς ένα ξεκίνημα χρονιάς, αλλά μια επιβεβαίωση συνέχειας. Ότι η Μεσσαριά, παρά τις αλλαγές και τις μετακινήσεις, εξακολουθεί να επιστρέφει στα σταθερά της σημεία. Και ο Ταξιάρχης είναι ένα από αυτά. Τίποτα στην εκδήλωση δεν έδειχνε βιασύνη ή επιτήδευση. Η επιτυχία της δεν μετρήθηκε με θόρυβο, αλλά με τη διάρκεια της αίσθησης που άφησε.
Η κοπή της πίτας της Μεσσαριάς επιβεβαίωσε και κάτι βαθύτερο. Ότι όταν οι εκδηλώσεις στηρίζονται στον τόπο, στην ιστορία, στα σημεία αναφοράς και πάνω και πρώτα από όλα στους ανθρώπους αποκτούν νόημα που ξεπερνά τη στιγμή. Με το πνευματικό φως του Ταξιάρχη, το χωριό δεν γιόρτασε απλώς την αρχή μιας νέας χρονιάς, επιβεβαίωσε τη συνέχεια της κοινότητάς του.
Γιάννης Βαθυάς