Η νέα εβδομάδα ανατέλλει πάντα σαν μια υπόσχεση. Ακόμη κι αν οι μέρες μοιάζουν να επαναλαμβάνονται, ακόμη κι αν το φως δεν είναι πάντοτε εκτυφλωτικό, η αρχή κάθε κύκλου κρύβει μέσα της τη δυνατότητα της ανανέωσης. Είναι σαν η ζωή να ανοίγει ένα παράθυρο και να αφήνει να μπει μια λεπτή λωρίδα φωτός, που αγγίζει τις σκέψεις μας και μας θυμίζει ότι τίποτα δεν έχει γραφτεί οριστικά. Ο τρόπος που κοιτάζουμε τον κόσμο, αυτός ο μυστικός φακός της συνείδησης, μπορεί να αλλάξει την πυκνότητα του σκοταδιού και να φωτίσει τα πιο απίθανα μονοπάτια. Κι αυτός ο φακός, αυτή η επιλογή, δεν είναι άλλη από τον οπτιμισμό.
Ο οπτιμισμός δεν είναι απλώς μια ευχάριστη στάση, ούτε μια ρομαντική αφέλεια. Είναι μια βαθιά φιλοσοφική θέση που αναγνωρίζει πως ο άνθρωπος έχει τη δύναμη να νοηματοδοτήσει τις εμπειρίες του, να βρει ισορροπία μέσα στην αταξία και να αναζητήσει φως ακόμη και στα πιο δύσκολα τοπία της ύπαρξης. Είναι η συνειδητή επιλογή να μην βυθιστούμε στον πεσσιμισμό, που συχνά παρουσιάζεται σαν ρεαλισμός, ενώ στην πραγματικότητα είναι μια μορφή παραίτησης.
Ο πεσσιμισμός θέλει να μας πείσει ότι όλα είναι προδιαγεγραμμένα προς το χειρότερο, ότι το μέλλον είναι σκοτεινό και πως οι προσπάθειες είναι μάταιες. Αλλά αυτή η στάση όχι μόνο δεν μας προστατεύει, αλλά μας αφοπλίζει, κόβει τα φτερά προτού ακόμη επιχειρήσουμε να πετάξουμε. Ο οπτιμισμός, αντίθετα, δεν υπόσχεται πως όλα θα πάνε τέλεια. Υπόσχεται κάτι πολύ ουσιαστικότερο, ότι η προσπάθεια έχει νόημα. Ότι υπάρχει χώρος για αλλαγή. Ότι ακόμη και μια μικρή πράξη φωτός μπορεί να διαλύσει ένα μεγάλο κομμάτι σκοταδιού.
Σε όλες τις πλευρές της ζωής, στις σχέσεις, στην εργασία, στην δημιουργία, στον έρωτα, ο οπτιμισμός λειτουργεί σαν ψυχική πηγή. Μας επιτρέπει να βλέπουμε τους ανθρώπους όχι ως απειλές ή ως σταθερές απογοητεύσεις, αλλά ως σύνθετες, εξελισσόμενες υπάρξεις που αξίζουν τη κατανόηση και την ευκαιρία. Μας βοηθά να δούμε την εργασία όχι σαν βάρος ή καταναγκασμό, αλλά σαν πεδίο εξέλιξης, σαν χώρο όπου αφήνουμε ένα ίχνος αληθινό, αυθεντικό. Μας επιτρέπει να ερωτευτούμε ξανά και ξανά τον κόσμο, να ξυπνάμε το πρωί με την περιέργεια ενός παιδιού που ανακαλύπτει τον ουρανό.
Ο οπτιμισμός είναι επίσης μια μορφή αντίστασης, ίσως η βαθύτερη από όλες. Αντίστασης απέναντι στην απάθεια, απέναντι στον κυνισμό, απέναντι στη διάβρωση της ελπίδας. Ο πεσσιμισμός συχνά μεταμφιέζεται σε σοφία, αλλά η σοφία χωρίς ελπίδα γίνεται μια κρύα μηχανή που αναλύει τον κόσμο χωρίς να συμμετέχει σε αυτόν. Η αληθινή σοφία γνωρίζει τα σκοτάδια της ζωής, αλλά δεν τα αφήνει να καταπιούν το σύνολο της ύπαρξης. Ξέρει ότι η ομορφιά είναι εύθραυστη, αλλά παρόλα αυτά επιλέγει να τη στηρίξει.
Επιπλέον, ο οπτιμισμός ενισχύει τη δημιουργικότητα. Ο νους που πιστεύει πως οι λύσεις υπάρχουν, πως το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο, τολμά να πειραματιστεί, να φανταστεί, να σχεδιάσει. Ο πεσσιμιστής παραμένει στάσιμος, καθώς θεωρεί ότι τίποτα δεν αξίζει τον κόπο. Ο οπτιμιστής προχωρά, όχι επειδή αγνοεί τις δυσκολίες, αλλά επειδή τις υποδέχεται σαν μέρος ενός δρόμου που, όσο δύσκολος κι αν είναι, οδηγεί κάπου.
Στην καθημερινή ζωή, αυτό σημαίνει να επιλέγουμε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας. Να δίνουμε χώρο στις μικρές νίκες. Να αναγνωρίζουμε τα βήματα που έχουμε ήδη κάνει, αντί να κοιτάζουμε μόνο την απόσταση που μένει. Ο οπτιμισμός δεν είναι άρνηση του πόνου, είναι αναγνώριση ότι ο πόνος δεν είναι ολόκληρη η ιστορία. Είναι μια ψυχική πειθαρχία που μας επιτρέπει να βλέπουμε την προοπτική, όχι μόνο το εμπόδιο.
Κι αν κάποιος αναρωτηθεί, μα γιατί να είμαι οπτιμιστής, ο κόσμος έχει τόσα προβλήματα, η απάντηση είναι απλή, ακριβώς επειδή έχει προβλήματα. Επειδή ο οπτιμισμός είναι το καύσιμο κάθε αλλαγής, κάθε προόδου, κάθε πράξης γενναιότητας. Κάθε άνθρωπος που βελτίωσε την πραγματικότητα ξεκίνησε πιστεύοντας ότι μπορεί να αλλάξει. Κάθε άνθρωπος που έδωσε ελπίδα ξεκίνησε κρατώντας μέσα του μια σπίθα πίστης. Αν η ανθρωπότητα είχε επιλέξει συλλογικά τον πεσσιμισμό, δεν θα είχαν υπάρξει θαύματα, τέχνες, εφευρέσεις, ούτε ακόμη η απλή χειρονομία της καλοσύνης.
Καθώς λοιπόν η νέα εβδομάδα ξεδιπλώνεται μπροστά μας, γεμάτη φως, ευκαιρίες και αδιόρατες υποσχέσεις, ας επιλέξουμε τον οπτιμισμό όχι σαν ένα σύνθημα αλλά σαν τρόπο ύπαρξης. Ας αφήσουμε το φως να κυλήσει μέσα από τα δύσκαμπτα σημεία της σκέψης μας. Ας δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να πιστέψει, να προσπαθήσει, να αγαπήσει. Και πάνω απ’ όλα, ας μην αφήσουμε τον πεσσιμισμό να γίνει η αυτονόητη γλώσσα της ζωής μας. Γιατί η ζωή, με όλες τις αντιφάσεις και τις προκλήσεις της, συνεχίζει πάντα να μας ψιθυρίζει υπάρχει φως. Κοίταξε προς τα εκεί.
Γιάννης Βαθυάς