Η Κυριακή είναι μια ημέρα που όλοι τη ζούμε διαφορετικά και όμως με έναν τρόπο κοινό. Είναι για κάποιους η στιγμή της εκκλησίας, της σιωπής, της ανάσας μέσα σε έναν χώρο όπου το βλέμμα σηκώνεται λίγο ψηλότερα από το εγώ. Για άλλους είναι η απόλαυση του παραπάνω ύπνου, μια μικρή κατάκτηση απέναντι στον ασταμάτητο ρυθμό της ζωής. Είναι η βόλτα με φίλους που ζεσταίνει την καρδιά, το περπάτημα που καθαρίζει τον νου, το γέλιο που διώχνει τις σκιές. Είναι το διάβασμα της εφημερίδας, η προσπάθεια να κατανοήσεις έναν κόσμο που αλλάζει. Είναι το οικογενειακό τραπέζι, τελετουργία που κρατά δεσμούς ζωντανούς. Είναι το γήπεδο, η συλλογική έκρηξη πάθους που δίνει νόημα στην εβδομάδα. Και για κάποιους είναι όλα αυτά μαζί, σαν μια προσπάθεια να συλλάβουμε ό,τι αφήσαμε να μας ξεφύγει τις άλλες μέρες.
Αυτή η πολυπλοκότητα δεν είναι αδυναμία, είναι η ίδια η ανθρώπινη φύση. Ο άνθρωπος δεν στέκεται με μία αλήθεια αλλά με πολλές. Με όσα τον ανοίγουν και με όσα τον προστατεύουν. Χρειάζεται την έκπληξη όσο και τη συνήθεια, τη σιωπή όσο και τον διάλογο, την κοινότητα όσο και τη μοναχική ανάσα. Κι ενώ ξέρουμε ότι οι συνθήκες της ζωής είναι δύσκολες, πάντα ήταν και πάντα θα είναι, έχουμε μέσα μας μια μικρή, αθόρυβη εμμονή, να αναζητούμε νόημα.
Και το νόημα, όσο κι αν το ψάχνουμε σε μεγάλα πράγματα, βρίσκεται συνήθως αλλού. Βρίσκεται στους ανθρώπους που συναντάμε. Σ’ εκείνους που εργάζονται αθόρυβα, που προσφέρουν χωρίς να το διατυμπανίζουν, που παλεύουν χωρίς να ζητούν ανταμοιβή. Σ’ εκείνους που φωτίζουν έναν χώρο όχι με λόγια αλλά με τη στάση τους, που δεν εγκαταλείπουν το όραμά τους επειδή είναι δύσκολο. Άνθρωποι καθημερινοί, μα σπουδαίοι. Και αυτούς, ευτυχώς, τους βρίσκουμε παντού. Στην Άνδρο, στην Ελλάδα, στον κόσμο. Είναι όσοι μετακινούν το κέντρο βάρους της πραγματικότητας προς το καλύτερο, σπρώχνοντας και τους άλλους να σταθούν λίγο πιο όρθιοι.
Υπάρχουν όμως και εκείνοι οι άνθρωποι που εγκλωβίζονται στη μιζέρια, στη μικρότητα, σε μια νοοτροπία που μικραίνει τα πάντα. Δεν τους αδικεί κανείς, εκείνοι αδικούν τον εαυτό τους. Γιατί η μικρότητα δεν είναι επίθεση προς τα έξω, είναι μια φυλακή προς τα μέσα. Και η μιζέρια δεν είναι στάση απέναντι στους άλλους, είναι πόνος που δεν εκφράζεται. Αν δεν μπορείς να δεις τον εαυτό σου με καλοσύνη, πώς να δεις τον άλλον;
Αυτές τις ημέρες, είχα πολλούς λόγους να θυμηθώ τη φωτεινή πλευρά του ανθρώπου. Χθες το βράδυ στο Κόρθι, στη φωταγώγηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου, ήταν σαν το πνεύμα των γιορτών να περνούσε από ψυχή σε ψυχή. Παιδιά έπαιζαν ασταμάτητα, άνθρωποι προσέφεραν τον χρόνο και τη θετική τους ενέργεια, οι μικρές ανησυχίες έμεναν για λίγο σε αναμονή, και όλοι στεκόμασταν εκεί για έναν λόγο απλό, για να είμαστε μαζί. Η λάμψη δεν ήταν στα λαμπάκια, ήταν στα βλέμματα.
Και δεν ήταν μόνο αυτό. Η δράση του Συλλόγου Αιμοδοτών, συνεχίζοντας μια παράδοση ανθρωπιάς, υπενθύμισε ότι υπάρχουν πράξεις που, όσο μικρές κι αν φαίνονται, δίνουν ζωή. Η πρόσκληση του Ερευνητικού Κέντρου Άνδρου στα παιδιά θυμίζει πως η γνώση είναι επένδυση με μακρινό ορίζοντα, ότι το νησί μπορεί να είναι τόπος έρευνας, διαλόγου, προοπτικής. Ο καθαρισμός των θαλασσών, απόδειξη του ενδιαφέροντος για το περιβάλλον που ζούμε. Οι κινηματογραφικές διακρίσεις των μαθητών στο Κόρθι έδειξαν πως η νέα γενιά δεν αρκείται στο αρκετό, δημιουργεί, εκφράζεται, τολμά. Η θεατρική παράσταση Το Γάλα στο Δημοτικό Θέατρο Άνδρου έφερε ξανά την τέχνη στον δημόσιο χώρο ως ανάγκη, όχι ως πολυτέλεια. Ο Σύλλογος Γυναικών που ετοιμάζει την τρίτη του γαστρονομική δράση στην Άρνη. Το ταξίδι της Φιλαρμονικής του ΜΟΥΣΑ στο Λουτράκι, που έδειξε ότι η Άνδρος δεν είναι εγκλωβισμένη στα σύνορά της. Το επιμελές στόλισμα τουν δένδρου στο δημαρχείο, που κάνει τον χώρο χαρούμενο, γιορτινό.
Όλα αυτά δεν είναι ασύνδετα. Είναι κομμάτια μιας κοινωνίας που ζει, που αναπνέει, που δεν παραιτείται. Μιας κοινωνίας που θυμάται ότι η πρόοδος δεν έρχεται με μεγάλα λόγια, αλλά με μικρές πράξεις που επαναλαμβάνονται. Η καθημερινότητα χτίζεται από τη συγχώρεση, την κατανόηση, την ακρόαση, την υπομονή. Από την προσφορά χωρίς προσδοκία, από το είμαι εδώ που αποδεικνύεται και δεν προφέρεται απλώς.
Μας χωρίζουν ο φόβος, η ανάγκη να είμαστε δίκαιοι με κάθε κόστος, οι παλιές πληγές που κουβαλάμε, οι άμυνες που υψώνουμε για να μην ηττηθούμε. Μας χωρίζουν τα βιαστικά συμπεράσματα και η έλλειψη υπομονής. Μας ενώνει όμως κάτι πολύ πιο δυνατό. Μας ενώνει η κοινή μας ευθραυστότητα, αυτή που συχνά κρύβουμε επιδέξια, τόσο που ξεγελάμε και τον εαυτό μας. Μας ενώνουν οι μικρές πράξεις καλοσύνης και η ανομολόγητη επιθυμία να αφήσουμε πίσω μας κάτι καλύτερο.
Κι εκεί, ανάμεσα σε όλα αυτά, ένα γεγονός ήρθε σαν συμβολική επισφράγιση αυτής της συλλογικής κατεύθυνσης. Η υπογραφή μιας σημαντικής συμφωνίας μεταξύ δύο Ανδριωτών που βρίσκονται στα υψηλότερα θεσμικά αξιώματα της χώρας,του προέδρου της Βουλής και του προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών. Δεν ήταν απλώς μια τυπική πράξη. Ήταν μια στιγμή που έδειξε ότι όταν η πολιτική και η πνευματική ηγεσία συναντώνται με κοινή καταγωγή και κοινό όραμα, τότε τα σύνορα της θεσμικής ευθύνης μετατρέπονται σε γέφυρες. Μια τέτοια κίνηση υπενθυμίζει ότι η πρόοδος δεν είναι θέμα τίτλων, αλλά διάθεσης να υπηρετήσεις. Ότι η ρίζα,ο τόπος μπορεί να ενώνει σε υψηλό επίπεδο και να γεννά συνεργασίες με ουσία, όχι με επίφαση.
Και όσο περισσότερο παρατηρώ όλα αυτά, τόσο περισσότερο πείθομαι πως η αξία της ζωής δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα ορόσημα, αλλά στα μικρά, σιωπηλά πράγματα. Στις στιγμές που η κοινότητα ζωντανεύει. Στις πράξεις που δεν γράφονται αλλά μένουν. Στους ανθρώπους που δεν φαίνονται αλλά δημιουργούν. Στις γιορτές που φτιάχνονται από χαμόγελα και όχι από στολίδια.
Το μεγαλύτερο δώρο είναι πως μπορούμε πάντα να γινόμαστε καλύτεροι. Αν το θελήσουμε. Αν δούμε ο ένας τον άλλον. Αν δούμε, στο τέλος, και τον ίδιο μας τον εαυτό. Και τότε κάθε Κυριακή και κάθε ημέρα μπορεί να γίνει μια μικρή υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος είναι όλα εκείνα τα απλά, πολύτιμα, ανεξήγητα πράγματα που μας κρατούν ζωντανούς.
Γιάννης Βαθυάς