Ήταν 23 Αυγούστου. Το Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου έκλεινε τον καλοκαιρινό του κύκλο με τη συναυλία της Ιουλίας Καραπατάκη. Μια βραδιά γεμάτη μουσική, κόσμο και εκείνη τη γλυκιά μελαγχολία που έχουν πάντα τα τέλη του καλοκαιριού, όταν νιώθεις πως κάτι όμορφο ολοκληρώνεται, όχι όμως οριστικά. Ακολούθησε το ίδιο βράδυ το πανηγύρι στο Κοχύλου, με τα τραπέζια, τα γέλια και τον χορό να απλώνονται μέχρι αργά. Και ύστερα, σε πολύ προχωρημένη ώρα, ο δρόμος με έφερε στις Μαίνητες, για το τοπικό πανηγύρι.
Εκεί, χωρίς να το περιμένω, με περίμενε το πιο ήσυχο και ταυτόχρονα το πιο δυνατό κλείσιμο της βραδιάς. Η ανατολή του ήλιου. Το πρώτο φως να γλιστρά πάνω στις πλαγιές, το δροσερό νερό και ο ήχος από τις περίφημες βρύσες των Μαινήτων να κυλά αδιάκοπα, σαν φυσική μουσική υπόκρουση. Ήταν από εκείνες τις στιγμές που δεν χρειάζονται πολλά λόγια. Μόνο να σταθείς, να ακούσεις, να σκέφτεσαι.
Λίγους μήνες μετά, στις 26 Οκτωβρίου, οι Μαίνητες βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο. Μια μέρα πάλι γεμάτη εκδηλώσεις, με τα παραδοσιακά χοιροσφάγια να δίνουν τον τόνο στο χωριό. Όχι ως φολκλόρ για φωτογραφίες, αλλά ως ζωντανή συνέχεια μιας παλιάς συνήθειας. Η φιλοξενία άψογη, καθόλου τυπική, από εκείνες που σε κάνουν να νιώθεις πως δεν είσαι επισκέπτης αλλά άνθρωπος του χωριού. Ζεστοί μεζέδες στο κέρασμα μόλις φτάσαμε, κουβέντες γύρω από τα τραπέζια, χαμόγελα και μια έντονη αίσθηση κοινότητας.
Κάποια στιγμή, τον περασμένο χειμώνα, ένας φίλος με ρώτησε σχεδόν πειρακτικά: Καλά, δεν βαρέθηκες στο νησί; Η ερώτηση ήταν χειμωνιάτικη, από εκείνες που κουβαλούν μέσα τους την ιδέα της απομόνωσης και της επανάληψης. Σήμερα, έναν χειμώνα μετά, του απαντώ χωρίς δεύτερη σκέψη, όχι, φίλε μου, δεν βαρέθηκα. Και πώς να βαρεθείς, όταν οι μέρες γεμίζουν με τέτοιο τρόπο, που φτάνεις να μην σου αρκεί ο χρόνος;
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, απόψε δεν πρόλαβα να πάω στις Μαίνητες για την κοπή της πίτας. Και αυτό, τελικά, λέει πολλά. Γιατί η Άνδρος δεν είναι ένας τόπος που «αντέχεται» απλώς τον χειμώνα. Είναι ένας τόπος που ζει. Ζει την κάθε μέρα και την κάθε στιγμή. Θυμάται το παρελθόν του χωρίς να εγκλωβίζεται σε αυτό, ζει το παρόν με δραστηριότητα και ανθρώπους, και ταυτόχρονα ονειρεύεται και δουλεύει για το μέλλον.
Στην κατάμεστη κι απόψε αίθουσα, τονίστηκε η σημασία των μαθημάτων αργαλειού, όχι ως μουσειακή ανάμνηση, αλλά ως ζωντανή γνώση που περνά από γενιά σε γενιά. Ένας στόχος ξεκάθαρος, το χωριό να κρατιέται ζωντανό. Με τη διοργάνωση εκδηλώσεων, με τον εξωραϊσμό, με πρωτοβουλίες που δεν κοιτούν μόνο προς τα μέσα αλλά και προς τα έξω. Στόχος, μεταξύ άλλων, να αυξηθεί η επισκεψιμότητα, όχι επιφανειακά, αλλά ουσιαστικά.
Γιατί οι Μαίνητες δεν είναι απλώς ένας όμορφος τόπος. Είναι ένα παράδειγμα. Ένα χωριό που δείχνει πως η ζωή στην Άνδρο δεν είναι εποχική. Πως το καλοκαίρι και ο χειμώνας δεν είναι αντίπαλοι, αλλά διαφορετικές όψεις της ίδιας ιστορίας. Μιας ιστορίας που γράφεται από ανθρώπους που μένουν, επιστρέφουν, συμμετέχουν.
Στις Μαίνητες δεν αισθάνεσαι θεατής. Είτε φτάνεις ξημερώματα μετά από πανηγύρι, είτε μπαίνεις σε μια αίθουσα γεμάτη κόσμο για μια εκδήλωση, νιώθεις μέρος μιας συνέχειας. Εκεί όπου το νερό τρέχει ασταμάτητα από τις βρύσες, όπως τρέχει και ο χρόνος, αλλά χωρίς να σβήνει τη μνήμη. Εκεί όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συναντιούνται αέναα.
Γιάννης Βαθυάς