Σε κάθε μικρή κοινωνία η δημόσια συζήτηση έχει ιδιαίτερο βάρος. Οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους, τα ζητήματα είναι κοινά και οι αποφάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα όλων. Γι’ αυτό και ο διάλογος είναι απαραίτητος. Όταν όμως ο διάλογος μετατρέπεται σε διαγωνισμό εντυπώσεων, τότε χάνει την ουσία του.
Τα δημοτικά συμβούλια δεν είναι παραστάσεις. Δεν είναι σκηνή όπου κερδίζει εκείνος που θα υψώσει περισσότερο τη φωνή του ή θα διατυπώσει την πιο θεαματική, αν και συνήθως αστήρικτη, καταγγελία. Εκεί λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν τον τόπο και τους ανθρώπους του. Και η εποχή που όποιος φώναζε περισσότερο είχε και δίκιο έχει περάσει.
Η κοινωνία έχει ωριμάσει. Οι πολίτες βλέπουν, συγκρίνουν και αξιολογούν. Δεν ενδιαφέρονται για τις πολιτικές κορώνες. Ενδιαφέρονται για το αποτέλεσμα. Θέλουν να ανοίγουν τη βρύση και να έχει νερό. Θέλουν μια καθαρή πόλη. Θέλουν Υγεία και Παιδεία. Θέλουν υποδομές που λειτουργούν, λιμάνια που μπορούν να εξυπηρετήσουν, έργα ουσίας. Και πάνω απ’ όλα θέλουν να βλέπουν ότι υπάρχει ένα σχέδιο, ένα όραμα για την πρόοδο του τόπου τους. Αυτή είναι η πραγματική πολιτική, αυτή είναι η πραγματική επικοινωνία.
Στην τοπική αυτοδιοίκηση, η πραγματικότητα είναι συχνά πιο σύνθετη από όσο παρουσιάζεται στις δημόσιες αντιπαραθέσεις. Κάθε έργο περνά από μελέτες, υπηρεσίες, εγκρίσεις, χρηματοδοτήσεις και διαδικασίες που δεν φαίνονται πάντα προς τα έξω. Υπάρχουν τεχνικά δεδομένα, θεσμικά πλαίσια και κανόνες που πρέπει να τηρηθούν. Εδώ έχουμε ένα ακόμη παράδοξο στα δημοτικά συμβούλια. Εμφανίζεται υπηρεσιακή εισήγηση και τίθεται το ερώτημα αν υπάρχει πολιτική απόφαση. Ανακοινώνεται μια πολιτική απόφαση και το ερώτημα αλλάζει, έχετε εισήγηση της υπηρεσίας; Ό,τι και όπως βολεύει κάθε φορά.
Είναι η τακτική που αναζητά και προσπαθεί να ανακαλύψει συνεχώς ένα νέο εμπόδιο. Πάντα υπάρχει ένας λόγος για τον οποίο κάτι δεν πρέπει να προχωρήσει. Πάντα εμφανίζεται ένα νέο ανάχωμα, μια νέα ένσταση, μια νέα καταγγελία. Στο τέλος, η εικόνα που επιχειρείται να δημιουργηθεί είναι απλή, τίποτα δεν γίνεται. Μια διαρκής απέλπιδα προσπάθεια υποτίμησης και απαξίωσης των πάντων.
Και όμως, γίνονται πολλά. Ίσως όχι με τον θόρυβο που θα ήθελαν ορισμένοι. Η πραγματική δουλειά σπάνια συνοδεύεται από θεαματικές δηλώσεις. Γίνεται μέσα από επιμονή, μέσα από διαδικασίες που προχωρούν αθόρυβα, μέσα από φακέλους που ολοκληρώνονται, μελέτες που εγκρίνονται και χρηματοδοτήσεις που εξασφαλίζονται.
Η διοίκηση ενός δήμου είναι καθημερινός αγώνας με μικρά και μεγάλα προβλήματα. Από τις βασικές υποδομές μέχρι τις αδειοδοτήσεις και τις διεκδικήσεις πόρων. Δεν είναι εύκολος δρόμος και σίγουρα δεν είναι πεδίο για εύκολες απλουστεύσεις.
Κριτική φυσικά χρειάζεται. Είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Αρκεί να είναι συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη και να στοχεύει στη βελτίωση των πραγμάτων. Όχι να μετατρέπεται σε διαρκή άρνηση κάθε προσπάθειας. Γιατί όταν η κριτική εξαντλείται στο να υποτιμά και να απαξιώνει και να προσπαθεί να αποδείξει ότι τίποτα δεν γίνεται, τότε δεν συμβάλλει στην πρόοδο του τόπου. Αντίθετα, δημιουργεί ένα κλίμα απαξίωσης που τελικά δεν βοηθά κανέναν. Ούτε τους πολίτες, ούτε τον τόπο. Ούτε καν εκείνους που την επιχειρούν.
Η πρόοδος δεν χτίζεται με συνθήματα. Χτίζεται βήμα βήμα, με σχέδιο, επιμονή και συνεργασία. Και αυτό είναι κάτι που οι πολίτες της Άνδρου γνωρίζουν καλά. Ακόμα και μια πολύ ενδιαφέρουσα πολιτιστική πρωτοβουλία, απόδειξη το ενδιαφέρον του κόσμου, μπορεί να γίνει αφορμή για συζήτηση. Και είναι θεμιτό να υπάρχει άποψη. Είναι όμως διαφορετικό πράγμα η άποψη και διαφορετικό η μικροπολιτική.
Ο πολιτισμός δεν ανταγωνίζεται τις υποδομές. Δεν ακυρώνει τα έργα που γίνονται στα σχολεία ή στην καθημερινότητα του τόπου. Ούτε η καθημερινή λειτουργία ενός δήμου σταματά επειδή πραγματοποιείται μια πολιτιστική δράση. Η κοινωνία έχει ανάγκη και από τα δύο. Από έργα που βελτιώνουν την καθημερινότητα και δημιουργούν προοπτικές και από πρωτοβουλίες που καλλιεργούν τη γνώση και την ιστορική συνείδηση.
Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερη σοβαρότητα και ευθύνη. Λιγότερες εντυπώσεις και περισσότερη ουσία. Στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει δεν είναι τα λόγια. Είναι τα έργα. Και ίσως γι αυτό κάποιοι δεν τα θέλουν…
Γιάννης Βαθυάς