Υπάρχει ένας τύπος πολιτικού που επιβιώνει σε κάθε εποχή, σε κάθε διοίκηση, σε κάθε παράταξη. Τον βλέπεις στα δημοτικά συμβούλια, τον ακούς στα πάνελ, τον αντέχεις στις πορείες, τον συναντάς ακόμη και στη στάση του λεωφορείου να κάνει «παρέμβαση» στη γιαγιά που του ζήτησε ώρα.
Δεν έχει σημασία τι λέγεται. Σημασία έχει ποιος το λέει και πώς το λέει.
Αυτός ο τύπος – ας τον λέμε «ο παλιός κόλπος» – έχει τελειοποιήσει την τέχνη του να είναι παντού παρών χωρίς ποτέ να έχει πραγματικό λόγο.
Χαρακτηριστικά του:
Παίρνει τον λόγο χωρίς να του δοθεί – αν περιμένει σειρά, πεθαίνει.
Μονοπωλεί τις συζητήσεις, αλλά κανείς δεν θυμάται τι ακριβώς είπε.
Αμύνεται πίσω από αριθμούς, νόμους, παραγράφους, ημερομηνίες, που είτε είναι ανακριβή είτε εντελώς φανταστικά.
Έχει ύφος ειδικού, στόμφο καθηγητή, και ελαστική σχέση με την αλήθεια.
Όταν στριμωχτεί; Μπορεί να φωνάξει, να προσβάλει – ακόμη και να απλώσει χέρι. Κλασική άμυνα: επίθεση.
Τοπική Αυτοδιοίκηση:
«Ο σύντροφος του φωτιστικού σώματος»
Σε ένα δημοτικό συμβούλιο μικρού νησιού:
– «Να μπουν τρεις λάμπες LED στο πάρκο», λέει ένας τεχνοκράτης.
– «Να συζητήσουμε πρώτα το πλαίσιο της σχέσης μας με τον δημόσιο χώρο ως δομή εξουσίας», απαντά ο «παλιός κόλπος» από την Επαναστατική Ενότητα Αριστερών Συνιστωσών.
Και κάπως έτσι… δεν μπαίνει καμία λάμπα…
—
Κεντρική Σκηνή:
Το παραμύθι με τους νόμους, τις παραγράφους και τις μεγάλες λέξεις
Ο «παλιός κόλπος» αρέσκεται στο να πετάει φράσεις όπως:
– «Σύμφωνα με το άρθρο 273, παράγραφος 2, του Νόμου περί ενεργειακής διαλειτουργικότητας…»
(κανείς δεν ξέρει αν υπάρχει, αλλά «ποιος να το ψάξει;»)
– «Η λύση είναι η οριζόντια αποενοχοποίηση του θεσμικού φορμαλισμού.»
(χειροκρότημα – αλλά «τι είπες;»)
Και όσο μιλάει, αποφεύγει κάθε ευθύνη. Γλιστράει σαν χέλι.
—
Παραδείγματα από τη διεθνή πολιτική σκηνή
Αλεξάντερ Τσάβρας (φανταστικός αλλά οικείος)
Ανακοινώνει προτάσεις με λέξεις όπως «πολυεπίπεδος μετασχηματισμός της κοινωνικής ενεργειακής δομής».
– «Δηλαδή ρεύμα για όλους;»
– «Όχι μόνο. Και χειραφέτηση του προτάγματος μέσα από τη θερμική δημοκρατία.»
(ο κόσμος ανάβει κερί)
-Μπόμπι Τζόνστον** (Βρετανός πρώην Πρωθυπουργός):
> «We must reclaim our thermal independence, like our ancestors did with tea and wool.»
> (Πρέπει να ανακτήσουμε τη θερμική μας ανεξαρτησία, όπως οι πρόγονοί μας με το τσάι και το μαλλί.)
Σοβαρά τώρα.
Νικολά Μαντούρος (λαϊκιστής με πνευματιστικές τάσεις):
«Το ρεύμα το φέρνει ο λαός. Εμένα μου μίλησε ο Σιμόν Μπολίβαρ σε μορφή περιστεριού και μου είπε: η ενέργεια είναι μέσα σου.»
Και μετά έσβησαν τα φώτα σε 5 εκατομμύρια σπίτια.
Τρον Ντράμπ (πρώην Πρόεδρος ΗΠΑ):
> «We’re gonna build a pipeline with lasers. I am electricity.»
> (Θα φτιάξουμε αγωγό με λέιζερ. «Εγώ είμαι το ρεύμα.»)
(χειροκρότημα. Σιωπή. Σοκ.)
—
Το μήνυμα
Το παλιό κόλπο δεν είναι κόμμα, δεν είναι ιδεολογία.
Είναι τεχνική επιβίωσης σε ένα σύστημα όπου όποιος μιλάει με στόμφο, φαίνεται ότι κάτι ξέρει – κι ας μη λέει τίποτα.
Όσο πιο βαρύγδουπος, τόσο πιο ασφαλής.
Όσο πιο θορυβώδης, τόσο πιο δύσκολα θα τον ελέγξεις.
Αλλά κάποτε, καλό είναι να ρωτάμε:
«Τι είπες, τελικά; Μπορείς να το πεις χωρίς να αναφέρεις τον Λούκατς;»
Αν δεν μπορεί… τότε μάλλον είδαμε ξανά «το παλιό κόλπο» σε δράση.
Δεν φταίω εγώ αν σας θυμίζει κάτι… Να είσαστε καλά και να περνάτε καλά!
Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης