Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τον διάλογο που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια με το ερώτημα αν «το χαρτί τελειώνει στην εποχή της οθόνης». Τα νέα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, απ όπου πάντα διαμορφώνονται οι τάσεις, λένε ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο δεν σημείωσε την αναμένομενη επιτυχία, σε αντίθεση με το χαρτί, το οποίο ανακτά το χαμένο έδαφος.
Η συγγραφική πράξη δεν είναι απλώς η καταγραφή λέξεων σε χαρτί. Είναι μια πράξη ψυχής, μια επιθυμία του γράφοντος να μεταφέρει κάτι πολύ δικό του, συναισθήματα, μνήμες, όνειρα, προσωπικές εμπειρίες. Στην ουσία, όταν κάποιος γράφει, δεν χρησιμοποιεί απλώς μελάνι ή πληκτρολόγιο αλλά την ίδια του τη ζωή. Κάθε λέξη που επιλέγει κουβαλάει εσωτερικό συνειδησιακό βάρος. Ένα βιβλίο δεν είναι απλώς χάρτινες σελίδες. Είναι η ψυχή του ανθρώπου που το δημιούργησε.
Η λογοτεχνική δημιουργία γίνεται γέφυρα ανάμεσα στον συγγραφέα και στον αναγνώστη. Η συγγραφή μεταμορφώνει τον ιδιωτικό κόσμο, την ιδιωτική στιγμή της γραφής, σε κοινό, καταργώντας τα όρια του χρόνου. Η ανάγνωση είναι πράξη εμβάθυνσης, καθρέφτισμα και επέκταση της αντίληψης. Διαβάζοντας, συναντούμε διαφορετικές φωνές και καλλιεργούμε τη δική μας αντίληψη για τον κόσμο.
Απόψε στην Άνδρο αυτή η νοητή συνάντηση των ανθρώπων που γράφουν και εκείνων που διαβάζουν έγινε απτή, επιβεβαιώνοντας το πολιτιστικό και μορφωτικό επίπεδο του νησιού.
Η Χαρούλα Κριεζή-Σβυριάδη παρουσίασε νωρίς το απόγευμα στον Ναυτικό Όμιλο τα βιβλία της, σε ένα κοινό που άκουγε με προσοχή. Η συγγραφέας κατέχει ιδιαίτερη θέση στον χώρο της διήγησης της οικογενειακής μνήμης και της τοπικής ιστορίας. Η συγγραφική της πορεία ξεκινά με το «Το ταξίδι της ζωής» (2012), όπου παρουσιάζεται η ιστορία της οικογένειας του πατέρα της μέσα από ρίζες, διαδρομές, τόπους, στιγμές. Το δεύτερο βιβλίο «Το λιμάνι της ζωής» (2017) εξετάζει την πλευρά της μητέρας της συγγραφέως, είτε από τη Χίο και τη Σίφνο του 19ου αιώνα, είτε από την Κωνσταντινούπολη και την προπολεμική Αθήνα. Πρόκειται για τεκμηριωμένη αφήγηση, καθώς ό,τι καταγράφεται είναι πραγματικό, στηρίζεται σε αρχειακό υλικό, οικογενειακά δέντρα και ιστορικά ντοκουμέντα. Αυτά τα βιβλία καταδεικνύουν ότι η συγγραφή δεν είναι μήνυμα προς το εφήμερο, αλλά κληρονομιά προς το αέναο.
Λίγο αργότερα το περιοδικό «Εύανδρος» γιόρταζε τα δέκα χρόνια του, στην ταράτσα ενός από τα πιο όμορφα κτίρια της Χώρας. Το «Εύανδρος» είναι ετήσιο, δίγλωσσο έντυπο περιοδικό, του οποίου ο στόχος είναι η βαθιά γνωριμία με την Άνδρο. Τον πολιτισμό, την ιστορία, την κοινωνία, τα ήθη, τη ναυτοσύνη, την τέχνη των ανθρώπων του νησιού. Ξεκίνησε το 2015 από τη Λία Δανιόλου και τη Ράνια Τζιφοπούλου-Κωνσταντινίδη. Δεν είναι απλά ένα περιοδικό. Είναι ένα μικρό βιβλίο, έργο υψηλής αισθητικής, με ποιοτικό χαρτί, δίγλωσσο, με πλούσια φωτογραφία και με μεράκι στον λόγο και στην έρευνα.
Στην ουσία, δύο φαινομενικά διαφορετικές μεταξύ τους προσεγγίσεις δημιουργούν τη σύνδεση της γραφής και της ανάγνωσης. Το μικρό γίνεται μεγάλο, το προσωπικό γίνεται συλλογικό. Κάθε λέξη, κάθε σελίδα, αποκτά «ψυχή», όταν ο συγγραφέας ή το έντυπο πιστεύει στον αναγνώστη του.
Το έργο της Χαρούλας Κριεζή-Σβυριάδη είναι παράδειγμα αυτής της δύναμης, της γραφής που δίνει φωνή στις ρίζες και τις στιγμές μιας ζωής, ώστε να συνομιλήσουν με το ευρύτερο ανθρώπινο πλαίσιο. Το περιοδικό «Εύανδρος» είναι παράδειγμα έντυπης υπέρβασης, αφού γίνεται μικρό βιβλίο, γέφυρα ανάμεσα σε αναγνώστη και τόπο, σε παρόν και παρελθόν.
Δεν γράφουμε για να γεμίσουμε σελίδες. Γράφουμε για να ζωντανέψει ό,τι μένει έξω από τον χρόνο. Διαβάζουμε για να αναγνωρίσουμε και να συνδεθούμε.
Γιάννης Βαθυάς